Τι κρύβει η Ιστορία για το Μεσολόγγι και αφήνει μόνο την ηρωική Έξοδο στο φως – Έλληνες πίσω απ’ την προδοσία και τη σφαγή!

 

Τι κρύβει η Ιστορία για το Μεσολόγγι και αφήνει μόνο την ηρωική Έξοδο να καταυγάζει στο διηνεκές;  

«Κόβω για σε τα βάγια του τραγουδιού ιερά στο μέτωπο σ’ τα πλέκω, στεφάνια γιορτερά. Βωμός το μέτωπό σου. Θυμάσαι; Μια φορά σ’ το ‘γγίξαν και σ’ τ’ αγιάσαν της Δόξας τα φτερά». Ο Παλαμάς- με καταγωγή από το Μεσολόγγι- ύμνησε την Ιερή Πόλη.

Και η Ιστορία αγκάλιασε το Μεσολόγγι, με τον δικό της τρόπο: επικέντρωσε τη στοργή της στην Ηρωική Έξοδο· λάθος…
Κυριακή των Βαΐων πριν από 200 χρόνια συνεντελέσθη «σταύρωση»· ξημερώματα. Τότε 10 Απριλίου. Οι πολιορκημένοι του Μεσολογγίου- ένοπλοι και άμαχοι- επιχειρούν έξοδο. Οι πολιορκητές, που είχαν ενημερωθεί για το σχέδιο, εξαπέλυσαν σφοδρή επίθεση. Χιλιάδες Έλληνες σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν και μόνο 1.500 κατάφεραν να διασωθούν. Ο βρετανός ιστορικός-φιλέλλην Τζορτζ Φίνλεϊ υπολογίζει σε περίπου 4.000 τους πεσόντες, σε 3.000 τους αιχμαλώτους, και σε περίπου 2.000 εκείνους που διασώθηκαν και ξέφυγαν.

 Γράφει ο Γιάννης Κορδάτος στην «Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδας» του: Τη νύχτα στις 10 Απρίλη του 1826, περίπου 3000 μαχητές και 6000 γυναικόπαιδα χωρισμένοι σε 3 σώματα με αρχηγούς τον Νότη Μπότσαρη, Κίτσο Τζαβέλλα και Μακρή, βγήκαν από το κάστρο τους ακολούθησαν οι γυναίκες που φόρεσαν ρούχα αντρικά μαζί με τα παιδιά και τους γερόντους. Από εκείνους μόνο 1600 μαχητές γλίτωσαν και 200 γυναίκες, οι άλλοι σκοτώθηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν. Και από αυτούς όσοι δεν μπόρεσαν να φύγουν γιατί ήταν γέροι, ή δεν βαστούσαν τα πόδια τους, τινάχτηκαν στον αέρα. Ένας από τους προύχοντες, ο γέρο Χρήστος Καψάλης, έβαλε φωτιά σε μια μπαρουταποθήκη και έτσι σκοτώθηκαν όλοι όσοι είχαν μείνει μέσα στην πόλη. […] Όταν Στην Επίδαυρο που συνεδρίαζε η Εθνική Συνέλευση, έφθασε το φοβερό άγγελμα, κόπηκε η λαλιά των βουλευτών. Ήταν φυσικό η κυβέρνηση να τα χάσει τελείως· από καιρό δεν είχε κανένα κύρος, αλλά τώρα κανένας πια δεν τη λογάριαζε. Το πέσιμο του Μεσολογγίου προδίκαζε το χάσιμο όλης της Ρούμελης. Γι’ αυτό η κυβέρνηση παραιτήθηκε και εκλέχτηκε μια προσωρινή επιτροπή με πρόεδρο τον Ζαΐμη».

 

Η «Ελλάδα» (και) τότε ήταν κομμένη στα τρία: Μοραΐτες, Ρουμελιώτες, Νησιώτες· και ο Ιμπραήμ θέριζε ζωές και επανακτούσε εδάφη!

Η ευθύνη στην Κυβέρνηση!

Γράφει ο Θεόδωρος Δ. Παναγόπουλος στα «Ψιλά Γράμματα της Ιστορίας» του: «Η επίσημη ιστορία αναφέρεται μόνο στην αυτοθυσία και στο ολοκαύτωμα της Εξόδου. Για τα υπόλοιπα σκοπίμως σιωπά.[…] Την κύρια ευθύνη για την καταστροφή του Μεσολογγίου φέρει η κυβέρνηση Κουντουριώτη· αυτή κατασπατάλησε το αγγλικό δάνειο για καθαρά ιδιοτελείς συμφεροντολογικούς, κομματικούς λόγους, αυτή προκάλεσε τον φρικτό εμφύλιο πόλεμο, φυλάκισε τους πιο σημαντικούς και έμπειρους οπλαρχηγούς και, στο πιο κρίσιμο σημείο του Αγώνα, αυτή δεν φρόντισε έγκαιρα και αποτελεσματικά να αποκτήσει το ελληνικό ναυτικό σύγχρονα και αξιόμαχα πολεμικά πλοία, αυτή διόρισε στη θέση των φυλακισμένων αρχηγών, ως στρατηγούς των κατά ξηράν δυνάμεων, για την αντίκρουση του Ιμπραήμ, τους κουμπάρους της, ναύτες και ράφτες, αυτή φατρίαζε, για να μην χάσει την εξουσία, την εποχή της Εξόδου στην Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, αυτή με την πολιτική της επέτρεψε στην αγαπημένη της Αγγλία- η οποία την εγκατέλειψε στο τέλος- να διαιρέσει τους Έλληνες σε αλληλομισούμενους Μοραϊτες, Στερεοελλαδίτες και Νησιώτες.

»Κάτω από αυτές τις συνθήκες, γνωστές στους Τουρκοαιγυπτίους από τους κατασκόπους τους, που είχαν μέσα στον ελληνικό χώρο, η τύχη του Μεσολογγίου είχε προδιαγραφεί στην Ελλάδα και αποφασιστεί στην Αίγυπτο. […] Ούτε ένα καράβι δεν έστειλε με βοήθεια στους αποκλεισμένους [η κυβέρνηση]. Υδραίικα και σπετσιώτικα πληρώματα ζητούσαν προκαταβολικά το μισθό τους για να αποπλεύσουν τα καράβια. Το δημόσιο ταμείο ήταν άδειο. Δεν υπήρχαν καθόλου χρήματα. Από την άλλη μεριά, οι καραβοκύρηδες, όντες πάμπλουτοι, δεν ήσαν διατεθειμένοι να ξοδέψουν εξ ιδίων ούτε γρόσι, ούτε να ριψοκινδυνέψουν, χωρίς κέρδος, την τύχη της περιουσίας τους σε μια τόσο επικίνδυνη αποστολή· προτιμούσαν άλλες πιο κερδοφόρες αποστολές, όπως το να επιδίδονται, διαρκούσης της πολιορκίας του Μεσολογγίου, σε ληστοπειρατικές επιχειρήσεις στα παράλια του Λιβάνου και της Αιγύπτου, λεηλατώντας και ληστεύοντας τους κατοίκους».

Κρούσματα κατάχρησης δημόσιας περιουσίας!

Τους τελευταίους μήνες της πολιορκίας, το Μεσολόγγι βίωνε τις συνέπειες των οργανωτικών αδυναμιών των επαναστατών, οι οποίες εκδηλώθηκαν σε όλη τους την ένταση, Κυρίως όσον αφορά τη διαχείριση των οικονομικών πόρων. Η κυβέρνηση προκήρυξε, τον Δεκέμβριο, εσωτερικό δάνειο ενός εκατομμυρίου ταλήρων για τις γενικότερες πολεμικές ανάγκες βάζοντας υποθήκη τα εισοδήματα κάθε είδους εθνικών κτημάτων. Το Βουλευτικό αποφάσισε τη διάθεση ποσού από την επικείμενη εκποίηση για τον εφοδιασμό του Μεσολογγίου σε τρόφιμα. Επίσης αποφασίστηκε να γίνει έρανος σε όλες τις επαρχίες για την ενίσχυση του Μεσολογγίου.

Και όπως κάποιοι στις μέρες της Κατοχής του ‘41-‘44 πλούτισαν εκμεταλλευόμενοι την πείνα, την ανέχεια, και το δράμα των πολιτών, έτσι και τότε, 200 χρόνια πριν, η κρίση του Μεσολογγίου έδωσε την ευκαιρία για καταχρηστική οικειοποίηση δημόσιας περιουσίας! Ο Σπυρομήλιος γράφει πως, οι αρμόδιοι υπάλληλοι δέχονταν αποκλειστικά ομολογίες από τους οπαδούς του «κόμματός τους» ώστε ωφελούμενοι διάφοροι από την ανάγκη του Μεσολογγίου έγιναν κτηματίες με πολύ λίγα κεφάλαια, καθώς μάλιστα οι ομολογίες αγοράζονταν φθηνά και από κυβερνητικούς παράγοντες, διαδικασία που συνεχίζονταν συμβάλλοντας στην καθυστέρηση της αποστολής βοήθειας! Είναι γεγονός ότι η αρμόδια επιτροπή εξέφραζε τη λύπη της για τη χαμηλή τιμή πώλησης αρκετών κτημάτων. Ως αγοραστής εμφανίστηκε ακόμα και ο πρόεδρος της Κυβέρνησης Γεώργιος Κουντουριώτης!
Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς!

Δεν έμεινε γάτα και σκύλος ζωντανά!

Η Έξοδος ήταν αποφασισμένη από τους πολέμαρχους και επιβεβλημένη από τις καταστάσεις. Το Μεσολόγγι λιμοκτονούσε!
Ο σημαντικός αγωνιστής-ιστορικός Νικόλαος Κασομούλης στα «Ενθυμήματα στρατιωτικά της Επαναστάσεως των Ελλήνων 1821-1833» γράφει: «Από τα μέσα Φεβρουαρίου 1826 άρχισαν πολλαίς φαμελλιαίς να υστερούνται το ψωμί. Μια Μεσολογγίτισα, Βαρβάρηνα ωνομάζετο, ήτις περίθαλπεν ασθενήν και τον αυτάδελφόν μου Μήτρον, ετελείωσε την θροφήν της, και μυστικά, μαζί με άλλας δύο φαμελλιαίς Μεσολογγίτικες, έσφαξαν εν γαϊδουράκι, πωλάρι, και το έφαγαν. Ταις ηύρα οπού έτρωγαν· ερώτησα πού ηύραν το κρέας, και τρόμαξεν η ψυχή μου όταν άκουσα ότι ήτον γαϊδούρι. Μια συνδροφιά στρατιωτών Κραβαριτών είχεν έναν σκύλον και, κρυφά και αυτοί, τον έσφαξαν και τον μαγείρευσαν. […] Ημέραν παρ’ ημέραν αυξάνουσα η πείνα, έπεσεν και η πρόληψις και όλα τού να τρώγουν ακάθαρτα, και άρχισαν αναφανδόν πλέον να σφάζουν άλογα, μουλάρια και γαϊδούρια, και ακόμη να τα πωλούν μία λίρα την οκά οι ιδιοκτήται των- και πού να προφθάσουν. Τρεις ημέραις απέρασαν, και ετελείωσαν και αυτά τα ζώα. […]

 »Ο συνεργάτης του Κου. Γ. Μεσθενέα, τυπογράφου, καθήμενος εις την οικίαν μας, έσφαξεν και έφαγεν μίαν γάταν, και έβαλεν τον ψυχογυιόν τού Στορνάρη και εσκότωσεν άλλην μίαν. Τούτος υπέμνησεν εις τους άλλους να πράξουν το ίδιον, και εις ολίγας ημέρας γάτα δεν έμεινεν. Ο Αγιομαυρίτης ιατρός Π. Στεφανίτσης εμαγείρευσεν τον σκύλον του με λάδι, από το οποίον είχαμεν αρκετόν, και επαινούσεν το φαγί του ότι ήτον το πλέον νοστιμώτερον. Οι στρατιώται πλέον αυθαδίασαν και άρπαζαν οποιονδήποτε σκύλον ή γάταν εύρισκαν εις τον δρόμον».

Να σημειώσουμε εδώ ότι, οι πολιορκημένοι έχοντας εξαντλήσει την ικμάδα των δυνάμεών τους μένοντας επί μέρες πολλές δίχως τροφή, έγιναν εύκολη λεία στα νύχια των δημίων τους. Η έκταση του λιμού στο πολιορκημένο Μεσολόγγι ήταν απροσμέτρητη· προκάλεσε ανθρωπιστική κρίση, η οποία κατέληξε σε αρκετά περιστατικά κανιβαλισμού. Έντονη ήταν και η ψυχολογική δοκιμασία, καθώς όλοι έπρεπε να αγωνιστούν για να διατηρήσουν (και) την αξιοπρέπειά τους. Τα όρια ανάμεσα στον άμαχο πληθυσμό και την ένοπλη φρουρά σχετικοποιήθηκαν, καθώς γυναίκες και παιδιά συμμετείχαν ενεργά στα γεγονότα, βιώνοντας τις συνέπειες, τον φόβο, το άγχος, την πείνα και τον θάνατο. Έτσι, τα όρια του φύλου και της ηλικίας δοκιμάστηκαν, καθώς οι έφηβοι ενηλικιώθηκαν νωρίτερα και βίαια, ενώ οι γυναίκες μπόρεσαν να υπερβούν στερεότυπα και περιορισμούς.

Έφαγαν το συκώτι τηγανητό!

Ο ιστορικός Νικόλαος Μακρής, βασιζόμενος σε διηγήσεις του πατέρα του και άλλων επιζώντων έχει γράψει ότι: «Ευρέθησαν πολλοί εις την σκληράν και αναπόδραστον ανάγκην να φάγωσι και ανθρωπίνας σάρκας και, ως διηγούντο, ελάμβανον το ήπαρ εκ των φονευμένων και όντως κράσεως υγιούς, το ετηγάνιζον με έλαιον και έρριπτον ολίγον ξίδι…»!

Και αποφασίστηκε Έξοδος. Και η Έξοδος οδήγησε στον θάνατο! Τι, λοιπόν έφταιξε για την Έξοδο που κατέληξε σε ανηλεή σφαγή; Το σχέδιο της Εξόδου έγινε γνωστό στον Ιμπραήμ από έναν αυτόμολο 18χρονο (άλλοι λένε Βούλγαρο, άλλοι Αρβανίτη, και άλλοι Έλληνα) ο οποίος φέρεται να αποκάλυψε τις λεπτομέρειες στους Τούρκους. Τα Κάστρα πέφτουν από μέσα· γνωστό, όπως και οι συνήθεις ύποπτοι της ελληνικής ιστορίας- Εφιάλτες, Κερκόπορτες, Πηλιογούσηδες κλπ- που επωμίζονται το άχθος αμαρτιών άλλων και το σέρνουν στην Ιστορία, γνωστοί κι’ αυτοί… Η ουσία είναι ότι μανιασμένος, αιμοδιψής στρατός των πολιορκητών περίμενε, ξιφήρης, τους πολιορκημένους.

 Τις ανταριασμένες ώρες της Εξόδου επικράτησε πανικός. Τα γυναικόπαιδα έμειναν πίσω· δεν κατάφεραν να ακολουθήσουν την ορμή των ενόπλων, με αποτέλεσμα να αποκοπούν και να επιστρέψουν κακήν κακώς στην πόλη, όπου τους περίμενε ο οικτρός θάνατος ή η σκλαβιά.

Και οι πολιορκημένοι «προκάλεσαν συνωστισμό» στην έξοδο, όπως θα έγραφε ο σύγχρονος λειαντήρας των ανωμάλων επιφανειών της Ιστορίας… Και παραδόθηκαν στη μοίρα τους, οι πολιορκημένοι, αφού οι κρατούντες τους είχαν παραδώσει προ πολλού στην αδιαφορία. Το Μεσολόγγι, όμως, δεν παρέδωσε τ’ άρματα δεν έγειρε το κεφάλι, δυστυχώς είχε για νεκροθάφτη του… της Ελλάδας το διαρκές χάλι…

 Πηγή: Νίκος Τζιανίδης - Εθνος

 

Συνέχεια »

Επανάσταση 1821,

{[['']]}

ΚΥΠ: Να συντηρηθεί η αντίθεση μεταξύ των φυλακισμένων κομμουνιστών

 

Πώς η Ασφάλεια εκμεταλλεύτηκε τη διάσπαση των κομμουνιστών στις φυλακές της Χαλκίδας το 1957.

• Πηγή:EΛΕΝΗ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ- news247.gr                                                                                                                                                                                Κατά την μετεμφυλιακή περίοδο όταν στην Ελλάδα το πολιτικό κλίμα ήταν πολωμένο, η δεξιά συντηρούσε το ρήγμα στην ελληνική κοινωνία με φυλακίσεις, εξορίες, απαγορεύσεις και σχέδια υπονόμευσης. Από την άλλη πλευρά το ΚΚΕ σκορπισμένο στις χώρες της ανατολικής Ευρώπης και την Σοβιετική Ένωση, βίωσε από πολύ νωρίς τις αλλαγές που επήλθαν στην Σοβιετική Ένωση και αυτές, κατά συνέπεια, επηρέασαν και τη δική του πολιτική διαδρομή.

 Κορωνίδα αυτών των αλλαγών ήταν η διαγραφή του Νίκου Ζαχαριάδη από τη θέση του ΓΓ (6η Ολομέλεια του ΚΚΕ, 1956) και η διαγραφή του από το κόμμα (7η ολομέλεια του ΚΚΕ, 1957). Αυτών των εξελίξεων είχαν προηγηθεί εσωτερικές ζυμώσεις, ήπιες και σκληρές με αποκορύφωμα τα σοβαρά γεγονότα στην Τασκένδη, τον Σεπτέμβριο του 1955, με συγκρούσεις και σφοδρό ξύλο μεταξύ των άλλοτε συντρόφων, αλλά και εξορίες. Εκτοπίσεις και φυλακίσεις για όσα μέλη του ΚΚΕ στήριζαν τον ΓΓ Νίκο Ζαχαριάδη κόντρα στη νέα πολιτική και τις αλλαγές που επέφερε ο νέος ΓΓ του ΚΚΣΕ Νικίτα Χρουσόφ.

Αυτά τα πολύ σοβαρά γεγονότα τα παρακολουθούσαν με προσοχή οι κομμουνιστές Έλληνες και ξένοι. Δεν ήταν όμως μόνο αυτοί. Φαίνεται πως η ασφάλεια ενδιαφερόταν στον ίδιο βαθμό, μην και περισσότερο. Κατέγραφαν τα πάντα, είχαν παντού πληροφοριοδότες και προσπαθούσαν σε κάθε στραβοτιμονιά των κομμουνιστών να βρουν πόσο και τι μπορούν να εκμεταλλευτούν. Αυτό άλλωστε δείχνουν τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία της ΚΥΠ.

 Η διαγραφή του Νίκου Ζαχαριάδη δημιούργησε ένα ρήγμα στους συντρόφους του, αυτό δεν καταγράφηκε μόνο στο εξωτερικό αλλά και στην Ελλάδα με πιο γνωστά τα γεγονότα του Άη Στράτη. Τα νέα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της ΚΥΠ αφιερώνουν αρκετές σελίδες για τις φυλακές της Χαλκίδας, όπου έγιναν σοβαρά επεισόδια μεταξύ ζαχαριαδικών και γκροζικών (ο Απ. Γκρόζος ήταν ο προσωρινός ΓΓ του ΚΚΕ που διαδέχθηκε τον Νίκο Ζαχαριάδη και αυτόν αρκετά σύντομα τον διαδέχθηκε ο Κ. Κολιγιάννης)

ΚΥΠ – Ιούλιος 1957. Φυλακές Χαλκίδας

Τα αποχαρακτηρισθέντα αρχεία της ΚΥΠ δεν εμφανίζουν στοιχεία όπως ονόματα φαίνεται όμως να γνωρίζουν ονομαστικά ποια ομάδα επέλεξε ποιος πολιτικός κρατούμενος.

 

Τώρα πρέπει να επιλέξουν, παραμένουν πιστοί στον Νίκο Ζαχαριάδη ή ακολουθούν τη νέα γραμμή που είχε χαράξει ο Χρουσόφ και αφορούσε και το δικό τους κόμμα; Καθαιρέθηκε νόμιμα ή επιβλήθηκε άνωθεν η αλλαγή του;

Στις φυλακές της Χαλκίδας, αφιερώνει η ΚΥΠ μία σειρά εσωτερικών εγγράφων και αναφορών για το κλίμα που επικρατεί σε σχέση με αυτές τις δύο κατευθύνσεις.

ΚΥΠ 23 Ιουλίου 1957. Το κείμενο καταγράφει τις συνθήκες διαβίωσης των 161 κατάδικων κομμουνιστών που ανήκαν στην Α κατηγορία.Το σωφρονιστικό κατάστημα της Χαλκίδας ήταν εντελώς ακατάλληλο για φυλακές, ήταν πρώην νοσοκομείο και ορφανοτροφείο και εκτός των πολιτικών κρατουμένων στο ίδιο κτίριο κρατούνταν και ένας αριθμός ποινικών κρατουμένων.

Από την καθαίρεση του Ν.Ζαχαριάδη επήλθε ρήγμα μεταξύ τους με αποτέλεσμα 42 κομμουνιστές από τους 161 να εξακολουθούν να υποστηρίζουν την παλιά ηγεσία του ΚΚΕ.

Σημειώθηκαν αντεγκλήσεις και μικροσυμπλοκές και από την ΕΔΑ Χαλκίδας ειδοποιήθηκε η ΚΕ ώστε να αποσταλούν στελέχη για να κατευνάσουν τα πνεύματα. Πράγματι τις φυλακές Χαλκίδας επισκέφτηκαν οι βουλευτές της ΕΔΑ Παπαδημητρίου και Σπηλιόπουλος, οι οποίοι συνομίλησαν και με τις δύο ομάδες. Παρά την παρέμβαση όμως των δύο βουλευτών έξι κρατούμενοι υποστηρίζοντες τον Ν. Ζαχαριάδη (τα ονόματά τους είναι σβησμένα από το έγγραφο) υπέβαλαν δηλώσεις μετανοίας και αποκήρυξης των κομμουνιστικών τους φρονημάτων. Σύμφωνα βέβαια με το έγγραφο της ΚΥΠ, αν τα ονόματά τους ήταν διαθέσιμα θα γνωρίζαμε εγκύρως και την μετέπειτα πολιτική τους διαδρομή.

Οι πληροφορίες της ΚΥΠ αναφέρουν πως αυτές οι δηλώσεις των 6 προκάλεσαν μίσος μεταξύ των συγκρατουμένων και κατά της ηγεσίας του ΚΚΕ. Οι 6 μεταφέρθηκαν στην πτέρυγα των ποινικών και οι βουλευτές της ΕΔΑ κατάφεραν να ανακόψουν το κύμα δηλώσεων μετανοίας.

Τα μέτρα της ΚΥΠ για την υπονόμευση των φυλακισμένων

Η ΚΥΠ γράφει πως τα μέτρα που θα ληφθούν είναι να απολυθούν από τις φυλακές αυτοί οι 6, γιατί αυτό θα διασπάσει ακόμη περισσότερο τους κομμουνιστές κρατούμενους, και μπορεί να επηρεάσει και άλλους κρατούμενους σε άλλες φυλακές. Παρατηρεί μάλιστα πως μέχρι τώρα οι δηλωσίες (όσοι είχαν υπογράψει δήλωση μετανοίας) δεν αποφυλακίζονταν και παρέμεναν μαζί με τους άλλους κρατούμενους.

Η ΚΥΠ δεν παρακολουθεί απλώς· παρεμβαίνει. Σχεδιάζει μεταγωγές σε Γυάρο για να κόψει τους κρατούμενους από τον έξω κόσμο. Προτείνει στοχευμένες αποφυλακίσεις των «μεταμεληθέντων» για να κλονίσει το ηθικό των υπολοίπων. Συζητά ακόμα και την τοποθέτηση δικών της ανθρώπων ανάμεσα στους κρατούμενους για να προκαλούν επεισόδια. Η διχόνοια μεταξύ ζαχαριαδικών και γκροζικών είναι, για την ΚΥΠ, πολύτιμο αγαθό: πρέπει να «διατηρηθεί και συντηρηθεί», όπως γράφει το ίδιο το έγγραφο.

Ανατροπή της αναλογίας. Ένα μήνα μετά, στις 27 Σεπτεμβρίου 1957, νέο έγγραφο της ΚΥΠ ενημερώνει πως η αναλογία ζαχαριαδικών και γκροζικών έχει αλλάξει άρδην, πλέον 125 με 130 κρατούμενοι ανήκουν στην ζαχαριαδική παράταξη ενώ 30 με 35 στην γκροζική.

Σημειώθηκαν, εκ νέου, μεταξύ τους συγκρούσεις και υπήρξαν τραυματισμοί.

Οι ζαχαριαδικοί ζητούν εντόνως την μεταφορά των γκροζικών σε άλλη πτέρυγα.

Με τις συζητήσεις και τις πιέσεις τα πνεύματα ηρέμησαν τόσο που οι ζαχαριαδικοί δημοσίευσαν επιστολή στην “Αυγή”.  Στην επιστολή αυτή υποστηρίχθηκε κάτι που αξίζει ιδιαίτερη προσοχή: πως τα επεισόδια μεταξύ των κρατουμένων είχαν προκληθεί από ανθρώπους της Ασφάλειας, τους οποίους είχαν τοποθετήσει ανάμεσά τους.

Λίγες ημέρες αργότερα με έγγραφό της ΚΥΠ επιβεβαιώνεται εκ νέου ο αριθμός, περίπου 30, των φίλα προσκείμενων στη νέα ηγεσία του ΚΚΕ.

Η ΚΥΠ προτείνει να διατηρηθεί και συντηρηθεί η αντίθεση μεταξύ των φυλακισμένων, ώστε οι σχέσεις τους να οξύνονται και το χάσμα μεταξύ τους να ευρύνεται σε τέτοιο βαθμό με στόχο να δημιουργείται πρόσφορο έδαφος για απογοήτευση με έμπρακτη μεταστροφή μεγαλύτερου αριθμού φυλακισμένων κομμουνιστών. Επίσης να επισπευσθεί το μέτρο της απόλυσης όσων εμπράκτως έχουν μεταμεληθεί και αποκηρύξει τον κομμουνισμό. Το μέτρο αυτό μπορεί να εφαρμοστεί από όσους έχουν ήδη μεταμεληθεί και υποβάλει δήλωση μετανοίας στις φυλακές Χαλκίδας.

Το έγγραφο της ΚΥΠ της 4ης Οκτωβρίου 1957 κλείνει με παράκληση προς την διεύθυνση των φυλακών να παρέχουν στην Ασφάλεια κάθε πληροφορία που αφορά τους κρατούμενους κομμουνιστές και σχετίζεται με νόμιμη ή παράνομη οργάνωση, αντιθέσεις, διενέξεις, δραστηριότητα, εκδηλώσεις, καθοδήγηση, έξωθεν οικονομική ενίσχυση και γενικά κάθε επαφή.

Επίλογος

Τα αρχεία της ΚΥΠ για τις φυλακές της Χαλκίδας στο καλοκαίρι και φθινόπωρο του 1957 συνιστούν κάτι περισσότερο από ιστορική λεπτομέρεια. Αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο το μετεμφυλιακό ελληνικό κράτος αντιμετώπιζε τον πολιτικό του αντίπαλο. Η διάσπαση ανάμεσα στους πολιτικούς κρατούμενους ήταν κάτι που έπρεπε να μελετηθεί, να παρακολουθηθεί, να συντηρηθεί και να αξιοποιηθεί στο μέγιστο.

Η Ασφάλεια στόχευε στη χειραγώγηση των κρατουμένων, πειραματιζόταν. Πίσω από τους αριθμούς των εγγράφων κρύβονταν άνθρωποι -άνθρωποι που, εκτός από τα σίδερα των φυλακών, αντιμετώπιζαν και τις μεθοδευμένες παγίδες της υπηρεσίας Ασφαλείας που δούλευε μεθοδικά για να τους διασπάσει.

ΠΗΓΕΣ:

1957-3. Φυλακαί Χαλκίδος. 23.8.1957

1957-4. Γεγονότα φυλακών Χαλκίδος. 27 Σεπτεμβρίου 1957

1957-5. Πληροφοριακόν Δελτίον. 4 Οκτωβρίου 1957

1957-6.Κρατούμενοι κομμουνισταί φυλακών Χαλκίδος. 4 Οκτωβρίου 1957

Συνέχεια »

{[['']]}

ΚΥΠ, 1953: Πώς να διαλύσουμε το ΚΚΕ από μέσα

 

Η ΚΥΠ δεν αρκείται στο να έχει ανθρώπους μέσα στο ΚΚΕ και την ΕΔΑ. Τους δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για συγκεκριμένες ενέργειες. Και οι οδηγίες αυτές είναι οργανωμένες σε τρεις άξονες.

 Ο διπλανός σου μπορεί να είναι πράκτορας.
Κανείς δεν είναι αξιόπιστος.
Ο αγώνας δεν έχει νόημα.

Πρόσφατα η ΕΥΠ (Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών) δημοσίευσε 123 αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, 2.000 σελίδων, από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας της και τα οποία έγγραφα καλύπτουν την χρονική περίοδο 1953-1959. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της ΚΥΠ αποτελούν ένα ευρύ αρχείο που καλύπτει δελτία πληροφοριών, εκτιμήσεις και αναλύσεις. Το υλικό αφορά στους Έλληνες της διασποράς, την εσωτερική κομμουνιστική δραστηριότητα, αλλά και περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος όπως τα Βαλκάνια, η Τουρκία και η Μέση Ανατολή.

Ανάμεσα σε αυτά τα έγγραφα ξεχωρίζει ένα, με ημερομηνία Αύγουστος 1953, με τίτλο «Περί σεχταρισμού» και συντάχθηκε 73 χρόνια πριν.

Το έγγραφο δεν είναι απλώς μια ανάλυση της εσωτερικής κατάστασης του ΚΚΕ. Είναι ένα λεπτομερές σχέδιο για το πώς το ελληνικό κράτος μπορεί να διαλύσει το ΚΚΕ από μέσα — χρησιμοποιώντας πράκτορές του που είχε ήδη τοποθετήσει εντός του κόμματος, της ΕΔΑ και των οργανώσεων με τις οποίες επιθυμούσε να συνεργαστεί η Αριστερά.

 Το έγγραφο δεν μιλά υποθετικά. Μιλά για ανθρώπους που ήδη διαθέτει εντός αυτών των δομών.

Ο όρος «σεχταρισμός» δεν είναι εφεύρεση της ΚΥΠ. Πρόκειται για αναφορές του Νίκου Ζαχαριάδη στην 3η Ολομέλεια του ΚΚΕ 11ος/1952, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει ως τον υπ’ αριθμόν 1 εχθρό του ΚΚΕ.

Η ΚΥΠ το διάβασε αυτό – και το μετέτρεψε σε όπλο.

Στο έγγραφο ο σεχταρισμός χωρίζεται σε τρεις μορφές:

Πολιτικός σεχταρισμός – όταν η γραμμή του κόμματος απομακρύνει τον κόσμο αντί να τον προσελκύει.

 

Οργανωτικός σεχταρισμός – όταν η δομή του κόμματος εμποδίζει τα στελέχη να έρθουν σε επαφή με τις μάζες.

Συνδικαλιστικός σεχταρισμός – όταν οι κομμουνιστές συνδικαλιστές απομονώνονται από τους εργάτες με ακραίες διεκδικήσεις και πολιτικοποίηση που απωθεί.

Και για κάθε μία από αυτές τις μορφές, το έγγραφο περιγράφει πώς ακριβώς το κράτος μπορεί να τις ενισχύσει – από μέσα.

Οι πράκτορες

Εδώ βρίσκεται το πιο εκρηκτικό περιεχόμενο του εγγράφου. Σε τέσσερα διαφορετικά σημεία, η ΚΥΠ αναφέρεται με απόλυτη σαφήνεια σε ανθρώπους που ήδη διαθέτει εντός των δομών της Αριστεράς.

Πρώτο απόσπασμα – σελίδα 4: Αναφέρει πως το κράτος μπορεί να εκμεταλλευτεί τον πολιτικό σεχταρισμό του ΚΚΕ μέσω των ανθρώπων που διαθέτει εντός των οργανώσεων με τις οποίες το ΚΚΕ επιθυμεί να συνεργαστεί.

Δεύτερο απόσπασμα – σελίδα 4: Ρητά: «Το κράτος δια των ανθρώπων τους οποίους διαθέτει εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ» — η φράση δεν επιδέχεται άλλη ερμηνεία.

Τρίτο απόσπασμα – σελίδα 6: Επανάληψη της ίδιας λογικής: «Το κράτος δια των ανθρώπων τους οποίους διαθέτει εις τας μεθ’ ων το ΚΚΕ θέλει να συνεργαστεί οργανώσεις και κόμματα» — οι πράκτορες δεν βρίσκονται μόνο εντός του ΚΚΕ αλλά και στον ευρύτερο χώρο της Αριστεράς.

Τέταρτο απόσπασμα – σελίδα 7: Εδώ η ΚΥΠ γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένη. Περιγράφει πώς οι πράκτορές της εντός του ΚΚΕ πρέπει να προβάλλουν υπερβολικές διεκδικήσεις στον συνδικαλιστικό χώρο — ώστε να απομακρύνουν τους εργάτες από το κόμμα και να ενισχύσουν τον συνδικαλιστικό σεχταρισμό.

Το σχέδιο δηλαδή δεν είναι απλώς παρακολούθηση. Είναι ενεργητική υπονόμευση — με συγκεκριμένες οδηγίες για συγκεκριμένες ενέργειες.

Τι ακριβώς έπρεπε να κάνουν οι πράκτορες

Η ΚΥΠ δεν αρκείται στο να έχει ανθρώπους μέσα στο ΚΚΕ και την ΕΔΑ. Τους δίνει συγκεκριμένες οδηγίες για συγκεκριμένες ενέργειες. Και οι οδηγίες αυτές είναι οργανωμένες σε τρεις άξονες.

Πολιτικός σεχταρισμός: Οι πράκτορες σε οργανώσεις που συνεργάζονται με το ΚΚΕ έπρεπε να απαιτούν στο πρόγραμμα του «πανεθνικού παλλαϊκού μετώπου» τρία πράγματα που ήξεραν ότι το ΚΚΕ δεν μπορούσε να αποδεχτεί: δήλωση υπέρ της ακεραιότητας της Ελλάδας, καταδίκη της θέσης του ΚΚΕ για το «ανεξάρτητο μακεδονικό κράτος» και διεκδίκηση της Βορείου Ηπείρου.
Ταυτόχρονα, οι πράκτορες εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ έπρεπε να καλλιεργούν την αδιαλλαξία — να εμποδίζουν το κόμμα να κάνει βήματα προς τις εθνικές διεκδικήσεις. Αποτέλεσμα: το ΚΚΕ να φαίνεται αντεθνικό και να μην μπορεί να συνεργαστεί με κανέναν.
Επιπλέον, οι πράκτορες στις συνεργαζόμενες οργανώσεις έπρεπε να απαιτούν αναλογική εκπροσώπηση — και να προωθούν σε θέσεις ανθρώπους που θα ματαίωναν τους σκοπούς του ΚΚΕ αντί να τους υπηρετούν.

Οργανωτικός σεχταρισμός: Συνεχής παρακολούθηση και εκτόπιση των πιο δραστήριων στελεχών — ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι είναι αδύνατη οποιαδήποτε πολιτική δουλειά στις μαζικές οργανώσεις.

Συνδικαλιστικός σεχταρισμός: Εδώ το έγγραφο γίνεται εντυπωσιακά συγκεκριμένο. Οι πράκτορες εντός του ΚΚΕ έπρεπε να:

• Προβάλλουν υπερβολικές διεκδικήσεις που η εργατική μάζα απορρίπτει
• Χρησιμοποιούν οξύ και υβριστικό ύφος
• Προωθούν επαναστατικές μορφές πάλης που απωθούν τους εργάτες
• Εκλέγουν αντιπαθητικούς καθοδηγητές
• Εξαναγκάζουν τα στελέχη να παίρνουν δημόσια θέση για το παιδομάζωμα και τα εθνικά ζητήματα – θέματα που τους απομόνωναν από τη μάζα

Αναδύεται το αναπόφευκτο ερώτημα…

Το έγγραφο δεν αποκαλύπτει ονόματα. Όμως περιγράφει με ακρίβεια τις θέσεις και τις συμπεριφορές που έπρεπε να υιοθετήσουν οι πράκτορες. Το ερώτημα που προκύπτει: όσοι εντός του ΚΚΕ και της ΕΔΑ υποστήριξαν ακριβώς αυτές τις θέσεις — το έκαναν από πεποίθηση ή κατ’ εντολή;

Τι αποκαλύπτει αυτό για την εποχή

Για να καταλάβουμε το βάρος αυτού του εγγράφου, πρέπει εξετάσουμε την εποχή που γράφτηκε, έτος 1953. Ο εμφύλιος, μόλις, έχει τελειώσει. 4 χρόνια πριν! Χιλιάδες κομμουνιστές βρίσκονται στις φυλακές, τις εξορίες, τα στρατόπεδα. Το ΚΚΕ είναι παράνομο από το 1947. Η ΕΔΑ – που ιδρύθηκε το 1951 ως νόμιμο κόμμα της Αριστεράς – μόλις έχει κάνει την εμφάνισή της στη Βουλή.

Σε αυτό το κλίμα, το κράτος δεν αρκείται στην καταστολή από έξω. Οργανώνει συστηματικά την υπονόμευση από μέσα.

Και το κάνει με ιδιαίτερη φροντίδα: δεν εφευρίσκει εχθρούς για το ΚΚΕ – χρησιμοποιεί τις δικές του φοβίες. Ο Ν.Ζαχαριάδης είχε πει ότι ο σεχταρισμός είναι ο υπ’ αριθμόν 1 εχθρός του κόμματος. Η ΚΥΠ το διάβασε αυτό και αποφάσισε: τότε ας τον καλλιεργήσουμε εμείς.

Αυτό που κάνει το έγγραφο ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι ότι δεν αντιμετωπίζει το ΚΚΕ ως απλή απειλή δημόσιας τάξης — το αντιμετωπίζει ως πολιτικό αντίπαλο που πρέπει να απομονωθεί από τις μάζες. Και ο τρόπος δεν είναι μόνο η βία ή η νομική καταστολή, είναι η χειραγώγηση της ίδιας της εσωτερικής ζωής του κόμματος.

Χαρακτηριστικό είναι ότι η ΚΥΠ επιλέγει ως βασικά της εργαλεία εθνικά ζητήματα – το Μακεδονικό, η Βόρεια Ήπειρος, το παιδομάζωμα. Δεν είναι τυχαίο. Ήξερε ότι αυτά ήταν τα ευαίσθητα θέματα του ΚΚΕ απέναντι στην κοινή γνώμη. Κάθε φορά που ένα στέλεχος αναγκαζόταν να πάρει δημόσια θέση γι’ αυτά, απομακρυνόταν λίγο ακόμη από τις μάζες.

Με άλλα λόγια: η ΚΥΠ δεν ήθελε απλώς να γνωρίζει τι γίνεται εντός της Αριστεράς. Ήθελε να καθορίζει τι γίνεται εντός της Αριστεράς.

Επίλογος

Αυτό το έγγραφο δεν είναι απλώς μια ιστορική αποκάλυψη. Είναι ένας καθρέφτης.

Μας δείχνει πώς ένα κράτος μπορεί να καταστρέψει τον πολιτικό του αντίπαλο όχι με βίαιη καταστολή – αλλά με χειρουργική ακρίβεια, από μέσα, χρησιμοποιώντας τις δικές του αδυναμίες, τις δικές του φοβίες, τα δικά του εσωτερικά ρήγματα.

Το 1953, η ΚΥΠ ήξερε κάτι που σπάνια λέγεται δυνατά: ένα κίνημα δεν καταστρέφεται μόνο από έξω. Καταστρέφεται κυρίως από μέσα.

Τα ονόματα των πρακτόρων παραμένουν άγνωστα. Τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα δεν τα αποκαλύπτουν – τουλάχιστον όχι αυτά που έχουν δει το φως μέχρι σήμερα.

Πριν κλείσουμε, μια ειλικρινής προειδοποίηση.

Η αποκάλυψη εγγράφων σαν αυτό κρύβει έναν κίνδυνο. Το μήνυμα που μπορεί να περάσει ύπουλα είναι: ο διπλανός σου μπορεί να είναι πράκτορας. Κανείς δεν είναι αξιόπιστος. Ο αγώνας δεν έχει νόημα.

Και αν το δεχτείς αυτό, τότε η ΕΥΠ κερδίζει δύο φορές — μια φορά το 1953 και μια φορά σήμερα. Γιατί είτε οργιστείς χωρίς κριτική σκέψη, είτε απογοητευτείς και αποτραβηχτείς, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: απόσυρση.

Η μόνη διέξοδος είναι η γνώση, με ψυχραιμία. Να ξέρεις τι έγινε. Να το λες δυνατά, και να μην σε παραλύει.

Η αποδελτίωσή των εγγράφων μόλις ξεκίνησε.

To be continued…

 Eλένη Νικολαΐδου- .news247.gr

 

Συνέχεια »

Ιστορία,

{[['']]}

Στρατηγού Γιάννη Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα

Πατρίς, να μακαρίζης όλους τους Ελληνες, ότι θυσιάστηκαν διά σένα να σ’ αναστήσουνε, να ξαναειπωθής άλλη μίαν φορά ελεύτερη πατρίδα, οπού ήσουνε χαμένη και σβυσμένη από τον κατάλογον των εθνών. 

Ολους αυτούς να τους μακαρίζης. Ομως να θυμάσαι και να λαμπρύνης εκείνους οπού πρωτοθυσιάστηκαν εις την Αλαμάνα, πολεμώντας με τόση δύναμη Τούρκων, κ’ εκείνους οπού αποφασίστηκαν και κλείστηκαν σε μίαν μαντρούλα με πλίθες, αδύνατη, εις το χάνι της Γραβιάς, κ’ εκείνους οπού λυώσανε τόση Τουρκιά και πασάδες εις τα Βασιλικά, κ’ εκείνους οπού αγωνίστηκαν σαν λιοντάρια εις την Λαγκάδα του Μακρυνόρου, οπού πολεμήθηκαν συγχρόνως σε αυτές της δυο θέσες, οπούναι τα κλειδιά σου, ένα η Πόρτα του Μακρυνόρου και τ’ άλλο των Θερμοπύλων. 

Και αφού πήγανε κι από τα δυο μέρη ν’ ανοίξουνε δρόμο οι Τούρκοι, εκείνοι οι αθάνατοι τόσο ολίγοι, (ογδοήντα ένας εις την Λαγκάδα) γιόμωσαν τον τόπον κόκκαλα εκεί. Και τους καταδιάλυσαν εκείνοι οι ολίγοι στ’ άλλο το μέρος των Θερμοπύλων κι αλλού. Αυτείνοι σε ανάστησαν και δεν μπήκε δύναμη και ζαϊρέδες και πολεμοφόδια, αυτείνοι ψύχωσαν εκείνους οπού πολιορκούσαν τους ντόπιους Τούρκους και φρουρές. Και νηστικούς κι αδύνατους τούς περιλάβαν και τούς σφάξαν σαν τραγιά. 

Και τέλος πάντων, πατρίδα, αυτείνοι κατατρέχονται από τους Εκλαμπρότατους, από τους Εξοχώτατους, από τον Κυβερνήτη σου κι αδελφούς του. Ο Αυγουστίνος κι ο Βιάρος αυτείνων των σκοτωμένων της γυναίκες και κορίτζα κυνηγούν. Αυτούς τους αγωνιστάς κατατρέχουν και τούς λένε να πάνε να διακονέψουν. «Ποιος σας είπε, τους λένε, να σηκώσετε άρματα να δυστυχήσετε;». Εχουν δίκαιον, ότι ο Ζαΐμης χρώσταγε των Τούρκων ένα μιλιούνι γρόσια, και οι Ντεληγιανναίγοι και οι Λονταίγοι και οι άλλοι. 

Κι ο Μεταξάς, κόντες της πιάτζας, χωρίς παρά, κι ο Κωλέτης ένας γιατρός, ο Μαυροκορδάτος τζιράκι της Κωνσταντινουπόλεως. Τους φκειάσαν αυτείνοι οι διακοναραίγοι, οι αγωνισταί, Εκλαμπρότατους, τους λευτέρωσαν από τους Τούρκους κι από τα χρέη, οπού χρώσταγαν των Τούρκων, κ’ έγιναν τώρα μεγάλοι και τρανοί.

26.2.1829 – 1850

Συνέχεια »

Επανάσταση 1821,

{[['']]}

Αν ο Τραμπ διάβαζε Μαρξ

 Σε κάθε περίπτωση ισχύει η ρήση του Κάρολου Μαρξ, ότι «η Ιστορία επαναλαμβάνεται μόνο ως φάρσα». Ο Τραμπ φαίνεται ότι παίζει τον ρόλο του γελωτοποιού. Ίσως πριν κλείσει η παράσταση.

Πηγή: Κώστας Βαξεβάνης - Documento

Σε κανέναν πόλεμο (πολύ περισσότερο σε αυτόν που εξελίσσεται στον Κόλπο) το θέμα δεν είναι η καταμέτρηση πυραύλων ή η κατανάλωση προϊόντων προπαγάνδας. Το ποιος θα νικήσει, αναμφίβολα με τρόπο δραματικό σε κάθε περίπτωση για όλο τον κόσμο, δεν είναι θέμα συσχετισμών και πυρομαχικών. Έχει επίσης σημασία το τι σημαίνει νίκη. Μπορεί κάλλιστα, οι δυνάμεις των ΗΠΑ, να καταφέρουν να υπερτερήσουν των Ιρανών, αλλά ταυτόχρονα, να έχουν υποστεί την πιο καθοριστική ήττα: το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας.

Ο νέος πόλεμος στον Κόλπο και τη Μέση Ανατολή, δεν έχει αυτονομία από την Ιστορία. Αντιθέτως είναι αποτέλεσμα ενός ντόμινο που, ανεξάρτητα από το ποια είναι τα τρέχοντα βολικά επιχειρήματα ή προσχήματα για να ξεκινήσει, ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1950.

 Ως το τέλος της δεκαετίας του 1940, η Μέση Ανατολή και οι πλουτοπαραγωγικές της πηγές, ήταν στα χέρια των αποικιακών δυνάμεων της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας. Η βρετανική ωστόσο αυτοκρατορία εκείνη την εποχή παραπαίει και λίγο αργότερα αναγκάζεται να παραδώσει τα ηνία στην νέα ανερχόμενη δύναμη, τις ΗΠΑ.

Μετά το τέλος του Β Παγκοσμίου Πολέμου, οι Εβραίοι αρχίζουν να μεταναστεύουν στην περιοχή της Παλαιστίνης που κατ’ αυτούς αποτελούσε τη βιβλική κοιτίδα και το 1948 ιδρύουν το κράτος του Ισραήλ. Η εγκατάσταση των εβραϊκών πληθυσμών γίνεται βίαια, με ταυτόχρονη δράση παραστρατιωτικών οργανώσεων που εκτοπίζουν παλαιστινιακούς αραβικούς πληθυσμούς. Οι Σύμμαχοι του Β Παγκοσμίου Πολέμου, δείχνουν ανοχή, αφού οι Εβραίου έχουν ήδη οδηγηθεί σε Ολοκαύτωμα από τον Χίτλερ. Ταυτόχρονα υπάρχουν και γεωπολιτικά τους συμφέροντα, όπως ο περιορισμός και ο έλεγχος των Αράβων στην περιοχή.

 Το 1951, στο Ιράν, ο εθνικιστής ηγέτης Μωχαμέντ Μοσαντέκ ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία, αποφασίζει να κρατικοποιήσει το πετρέλαιο που εκμεταλλεύονται αγγλικές εταιρείες (η σημερινή ΒΡ). Η Βρετανία οργάνωσε πραξικόπημα με τη βοήθεια των μυστικών υπηρεσιών των ΗΠΑ και ανέτρεψε τον Μοσαντέκ, φέρνοντας και πάλι στην εξουσία τον φιλικό Σάχη. Είναι η απαρχή της ανωμαλίας στη Μέση Ανατολή. Στη συνέχεια ο Σάχης ανατρέπεται από τον Αγιατολάχ Χομεϊνί και φτάνουμε στο κράτος των μουλάδων που θέλει να ανατρέψει ο Τραμπ.

 

Αντίστοιχη εξέλιξη υπάρχει και στην Αίγυπτο. Όταν ο Αιγύπτιος ηγέτης Αμπντέλ Νάσερ, αποφάσισε να κρατικοποιήσει τη Διώρυγα του Σουέζ, η Βρετανία, η Γαλλία και το Ισραήλ δημιούργησαν πολεμικές συνθήκες για να ανατρέψουν το σχέδιο. Αρχικώς το Ισραήλ εισέβαλε στο Σινά και στη συνέχεια, Γαλλία και Βρετανία παρενέβησαν στρατιωτικά δήθεν για να σταματήσει η σύγκρουση. Ουσιαστικά βομβάρδισαν την Αίγυπτο. Η στρατιωτική νίκη των επιτιθέμενων δημιούργησε μια πρωτοφανή κρίση αφού έκλεισε η διώρυγα του Σουέζ και τελικώς υπήρξε πολιτική ήττα και παρέμβαση του ΟΗΕ. Υπάρχει και μια «ελληνική» διάσταση στο θέμα, αφού ήταν η εποχή που ο Αριστοτέλης Ωνάσης, έχοντας ναυπηγήσει τεράστια τάνκερ, κερδίζει από τη μεταφορά πετρελαίου όσο είναι κλειστό το Σουέζ.

Οι δύο κρίσεις στη Μέση Ανατολή, σηματοδότησαν το τέλος των μέχρι τότε υπερδυνάμεων, της Γαλλίας και της Βρετανίας και την ανάδειξη των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης σε νέες υπερδυνάμεις. Υπήρξε όμως ένα ακόμη αποτέλεσμα από αυτή την κρίση. Κράτη όπως το Ιράν, η Αίγυπτος αλλά και άλλα αραβικά κράτη, στράφηκαν προς τη σφαίρα επιρροής της Σοβιετικής Ένωσης για να εξασφαλίσουν τη διπλωματική και εν πολλοίς στρατιωτική προστασία.

Ο σημερινός πόλεμος, αποτελεί τη συνέχεια αυτής της ανωμαλίας που προκλήθηκε από την παρέμβαση τρίτων δυνάμεων στα εσωτερικά χωρών. Η Μέση Ανατολή είναι σε μια συνεχή αναστάτωση, προφανώς γιατί έχει πετρέλαια που θέλουν να εκμεταλλευτούν οι ηγεμονεύουσες δυνάμεις, από τότε έως και σήμερα. Τι συμβαίνει όμως σε αυτόν τον πόλεμο, ως μια επανάληψη κατά κάποιο τρόπο της Ιστορίας; Αυτοί που δέχονται επίθεση, στρέφονται προς άλλες «εγγυήτριες» δυνάμεις, με τις οποίες συνάπτουν συμμαχία. Είναι αυταπόδεικτο, πως οι ιρανικοί πύραυλοι, έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα από αυτή που υπήρχε στις πολεμικές επιχειρήσεις του Ιουνίου του 2025. Το κοινό μυστικό είναι ότι οι Ιρανοί παίρνουν live πληροφόρηση και βοήθεια στόχευσης από την Κίνα , τη Ρωσία ή και τις δύο. Το κινεζικό σκάφος πληροφοριών Liaowang-1 , πλέει νομίμως στον Κόλπο του Ομάν και έχει λόγω των υπερσύγχρονων συστημάτων του, τις κινήσεις όλων των στρατιωτικών δυνάμεων στο (δορυφορικό) πιάτο του. Είναι θέμα πολιτικής απόφασης να περάσει από το στάδιο του «έχω πληροφορίες» στο «δίνω πληροφορίες». Όλοι οι στρατιωτικοί αναλυτές, θεωρούν βέβαιο ότι η Κίνα βοηθά το Ιράν στον πόλεμο. Η συμμαχία αυτή προφανώς δεν είναι μόνο στο στρατιωτικό πεδίο αλλά σε όλα τα επίπεδα.

Την ώρα που ο Τραμπ, κάνει στο Ιράν τον πόλεμο του Ισραήλ και αδυνατεί να ορίσει και τον τελικό σκοπό αλλά και την τακτική, ουσιαστικά σπρώχνει τις ΗΠΑ, στα όρια τους. Αν τα όρια σπάσουν, τότε η ηγεμονία της Αμερικής απειλείται. Θα έχει απωλέσει και το γόητρο και την ικανότητα να ανταπεξέλθει στις απαιτήσεις της οικονομικής της επικυριαρχίας. Την ίδια ώρα, είναι εμφανές ότι ο κόσμος, φεύγει από τη διπολική του διάσταση, όπου κυριαρχούν δύο αντίπαλες υπερδυνάμεις και οδεύει σε μια σύνθετη και πολυεπίπεδη λειτουργία, με τον πόλο ισχύος να εντοπίζεται στην Άπω Ανατολή. Η ιστορία επαναλαμβάνεται. Ο «νικηφόρος» πόλεμος ανοίγει το κουτί της Πανδώρας και αναδιαμορφώνει τις συμμαχίες σε βάρος του νικητή. Όπως έγινε στο Ιράν μετά την ανατροπή του Μοσαντέκ αλλά και στην Αίγυπτο όπου ο πόλεμος σήμανε το τέλος της βρετανικής κυριαρχίας.

Δεν έχει κάποιος την απαίτηση από τον Ντόναλντ Τραμπ να γνωρίζει ιστορία ούτε και να έχει διαβάσει Μαρξ. Αλλά σε κάθε περίπτωση ισχύει η ρήση του Κάρολου Μαρξ, ότι «η Ιστορία επαναλαμβάνεται μόνο ως φάρσα». Ο Τραμπ φαίνεται ότι παίζει τον ρόλο του γελωτοποιού. Ίσως πριν κλείσει η παράσταση.

Συνέχεια »

{[['']]}

Στη Μακρόνησο αδελφές μου, στη Μακρόνησο

 

Μνήμες εξόριστων γυναικών από τη Χίο, το Τρίκερι και τη Μακρόνησο.

Πριν από περίπου 70 χρόνια, τότε που τα ξερονήσια (οι «τόποι διχασμού», κατά τον Κυριάκο Μητσοτάκη) ήταν γεμάτα εξόριστους/ες άντρες και γυναίκες, περίπου 500 γυναίκες «ανεπίδεκτες αναμορφώσεως» μεταφέρθηκαν από τη Χίο στο Τρίκερι και από εκεί στη Μακρόνησο και πάλι στο Τρίκερι.

Εννέα από αυτές αποφάσισαν να γράψουν όλα όσα έζησαν στα στρατόπεδα «πειθαρχημένης διαβιώσεως» προτού αυτά ξεχαστούν. Μοίρασαν την εργασία κατά χρονικές περιόδους στα διάφορα νησιά και άρχισαν να γράφουν μες στις σκηνές τους με δυσεύρετο μελάνι και χαρτί και με τον φόβο του χωροφύλακα. Φύλαγαν τα χειρόγραφά τους πότε στη γη, πότε στο στρώμα τους ή και κατάσαρκα στο στήθος για να τα σώσουν από τυχόν αιφνιδιαστικές έρευνες. Μαζεύονταν μυστικά σε ένα απόμερο μέρος και διάβαζαν μεταξύ τους τα γραφτά τους για να ελέγξουν την αντικειμενικότητα των γεγονότων, αλλά και για να παίρνουν κουράγιο η μια από την άλλη.

Αργότερα, άλλες έφυγαν για τον Αη Στράτη, άλλες για τα σπίτια τους· σκορπίστηκαν σε όλη τη χώρα. Τα τετράδια ξεχάστηκαν κάπου κρυμμένα στο Τρίκερι.

Πολλά χρόνια αργότερα, σε μια εκδρομή-προσκύνημα στο Τρίκερι, μια ομάδα πρώην εξορίστων βρήκε αυτά τα τετράδια εκεί όπου τα είχαν κρύψει πριν από χρόνια: στην κουφαλιασμένη ελιά στον Αη Γιώργη. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΕΔΩ

Συνέχεια »

{[['']]}

Τα Θύματα της Ο.Π.Λ.Α.

 

Πηγή΅: Modern Polemics

 

 Σε αυτό το βίντεο εξετάζουμε την Ο.Π.Λ.Α., μια από τις πιο αμφιλεγόμενες οργανώσεις της περιόδου της Κατοχής και των Δεκεμβριανών. Ακόμα και το πλήρες όνομά της δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο, κάτι που δείχνει πόσο θολό παραμένει το τοπίο γύρω από τη δράση της. 

 

Για πολλούς, η Ο.Π.Λ.Α. ταυτίστηκε με εκτελέσεις, βία και πολιτική τρομοκρατία. Το μεταπολεμικό κράτος της απέδωσε μεγάλο μέρος της ευθύνης για τα γεγονότα των Δεκεμβριανών, ενώ ο όρος «Οπλατζής» απέκτησε αρνητικό φορτίο. 

 

Παράλληλα, ιστορικοί όπως ο Mark Mazower την περιγράφουν ως δίκτυο ομάδων δολοφονίας, ενισχύοντας μια ιδιαίτερα επικριτική εικόνα. Η δική μας ανάλυση προσπαθεί να απαντήσει σε ένα άλλο κρίσιμο ερώτημα. 

 

Ποιοι ήταν οι άνθρωποι που στοχοποιήθηκαν και με ποια κριτήρια; Ήταν συνεργάτες των κατακτητών; Πολιτικοί αντίπαλοι; Ή θύματα μιας γενικευμένης σύγκρουσης; Στόχος του βίντεο είναι μέσα από πηγές και μαρτυρίες, να κατανοήσουμε καλύτερα τον ρόλο της Ο.Π.Λ.Α., τους στόχους και τις επιδιώξεις της και να δούμε πώς η ιστορική μνήμη διαμορφώνεται μέσα στον χρόνο.

 

 

Συνέχεια »

ΟΠΛΑ,

{[['']]}

“Φέρε μας κάπελα κρασί” – Η ταβέρνα στο ρεμπέτικο

Οι ταβέρνες και τα καπηλειά, στην Ελλάδα, υπήρξαν (από τα αρχαία χρόνια!) οι κύριοι χώροι συνάντησης και διασκέδασης των λαϊκών ανθρώπων της καθημερινότητας. Γι’ αυτό και θεωρούνται μεγάλης κοινωνιολογικής σημασίας και ιδιαίτερου λαογραφικού ενδιαφέροντος. Οι δημιουργοί των ρεμπέτικων τραγουδιών, ζώντας κι οι ίδιοι σ’ αυτούς τους ιδιαίτερα ελκυστικούς χώρους, έγραψαν αποκαλυπτικά τραγούδια στα οποία και τους περιγράφουν.

Στα ρεμπέτικα συναντάμε τουλάχιστον 40 τραγούδια με κύριο θέμα την ταβέρνα (ως επί το πλείστον), αλλά και τα καπηλειά, κουτουκάκια και ταβερνάκια. Σε άλλα τόσα (40), γίνεται απλή αναφορά ταβέρνας ή καπηλειού. Πάντως αν και τα ρεμπέτικα για τα καπηλειά είναι, σε αριθμό, πολύ λιγότερα σχετικά μ’ αυτά για την ταβέρνα (το 1/10), πρόκειται για μοναδικά διαμάντια, τέτοια, που τα της ταβέρνας δεν τα φτάνουν!

 Η ταβέρνα (λατινικά taberna) δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά στα ρεμπέτικα, αλλά τη συναντάμε και σε παλιά δημοτικά τραγούδια. Έτσι σε δημοτικό του 1800(;) από τη Δυτική Πελοπόννησο (Ολυμπία) ακούμε «Να ‘βλεπα την αγάπη μου, πώς στρώνει πώς κοιμάται, σε τι τραπέζια τρώει ψωμί, σε τι ταβέρνες πίνει, τίνος χεράκια την κερνούν

 Οι πρώτες-πρώτες ταβέρνες, με το κρασί τους και μόνο, ήταν χώροι παρηγοριάς, αλλά και κάποιας διασκέδασης. Βασικά ήταν χώροι ανδρών, αλλά καμιά φορά έρχονταν και γυναίκες. Στις περιπτώσεις που αυτές δεν ήταν αλανιάρες, τότε σημαίνει ότι έρχονταν στην ταβέρνα για κάποιο πολύ σοβαρό λόγο! Χαρακτηριστικό είναι το ζεϊμπέκικο του Τσιτσάνη “Κλαμένη ήρθες μια βραδιά, μες στης ταβέρνας τη γωνιά” (1949). Το ερμήνευσε τελετουργικά η Σωτηρία Μπέλλου: https://www.youtube.com/watch?v=itZHO3-0jls

 Οι πρώτες ταβέρνες

Πάντως, σε ταβέρνες που σύχναζαν σκληροί και λιγομίλητοι μάγκες (μουρμούρηδες) δεν πατούσε γυναίκα, παρά καμιά ξερακιανή γεροντοκόρη, δίχως ίχνος καμπύλης μπρος και πίσω και που γι’ αυτές λέγανε «Μια σανίδα και μια τρύπα, έμπα διάολε και χτύπα!» (Άντε, τώρα, να το ακούσεις αυτό από σημερινό αυτοπροσδιοριζόμενο, φιλόσοφο! Θου…).

Οι πρώτες ταβέρνες ήταν λιτές και δεν ήταν σπάνιο να δει κανείς ένα μακρόστενο τραπέζι, γύρω-γύρω από το οποίο δεν υπήρχαν καρέκλες, αλλά πάγκοι χωρίς πλάτη. Πιο τυχεροί ήταν αυτοί που είχαν τον τοίχο στην πλάτη τους. Μάλιστα για να μην ασπρίζουν τα ρούχα των πελατών από τον ασβέστη (αφού ήταν ασβεστωμένη η ταβέρνα), ο μπογιατζής έριχνε μέσα στον τενεκέ, στο ασβέστωμα, μία χούφτα αλάτι (μαγκιά, έ;).

Τα τραπέζια ήταν ξύλινα και στην αρχή χωρίς τραπεζομάντηλα. Χωρούσαν όμως τα κρασοπότηρα, τα κατοσταράκια και τα πιατικά, συνήθως με ελιές, φέτα, αγγουράκι, σαρδέλες παστές, στραγάλια αλμυρά, αλλά και “πρασινάδες” δηλαδή μαρουλόφυλλα, βρούβες, αντράκλες (γλιστρίδες-portulaca oleracea, φοβερό φυτό και αρχαίο …ελληνικό -για τους αρχαιόπληκτους) και άγριες αγγιναρίτσες.

Οι γεροί πότες, και κυρίως αυτοί του ούζου, καταβρόχθιζαν πολλές “πρασινάδες”, γιατί γνώριζαν ότι παίζουν ανασχετικό ρόλο στο μεθύσι! (Κι άλλη μαγκιά, ε;). Κάποιοι στις ταβέρνες κάθονταν και πίνανε σιωπηλοί, παρακολουθώντας συλλογισμένοι αυτούς που τραγουδούσαν, που χόρευαν, που μιλούσαν, που αστειεύονταν, δηλαδή αυτούς που διασκέδαζαν. Ο Τσιτσάνης έχει περιγράψει αυτή τη σκηνή, στο αριστούργημά του “Όταν πίνεις στην ταβέρνα”, που είπε η Μπέλλου το 1947. Λέει «Όταν πίνεις στην ταβέρνα κάθεσαι και δε μιλάς, κάπου-κάπου αναστενάζεις απ’ τα φύλλα της καρδιάς». 

Η πρόσοψη της ταβέρνας

Αξίζουν δυο λόγια για την πρόσοψη της ταβέρνας. Η ταμπέλα πάνω από την είσοδο, είχε το όνομα της ταβέρνας (που εκδήλωνε όλη την …ποιητική διάθεση του ταβερνιάρη) αλλά και το δικό του όνομα. Ένθεν και ένθεν της εισόδου ήταν κρεμασμένες ταμπέλες με δελεαστικές προτάσεις για τα ούζα Α-Α, τους άφθονους και εκλεκτούς μεζέδες, με ειδική αναφορά στη μαρίδα, στον “Κήπο στο βάθος” και στο “Γλέντι και χορό μέχρι πρωίας”!

 

Πρόκειται για ένα μοναδικό ντοκουμέντο από τη διάσημη τότε ταβέρνα του “Τζίμη του χοντρού” (Αχαρνών 77) και κόσμημά της ήταν τα 10 μεγάλα βαρέλια κρασί! Η λήψη έγινε για τις ανάγκες της ταινίας “Πιάσαμε την καλή” (1955) με τον Κώστα Χατζηχρήστο, ο οποίος μάλιστα χορεύει, ενώ στο πάλκο είναι ο Τσιτσάνης και η Νίνου.

Οι πλακατζήδες

Στους τοίχους της ταβέρνας, ήταν απαραίτητα κρεμασμένο το τιμολόγιο, μερικές λιθογραφίες, όπως “Ο πωλών τοις μετρητοίς…”, “Η μάχη της Αλαμάνας”, η “Μαντώ Μαυρογένους” κ.ά. Υπήρχαν όμως και ταμπέλες με τις εντολές της διεύθυνσης: «Απαγορεύονται αι πολιτικαί συζητήσεις», «Δεν δίδεται πίστωσις», «Απαγορεύεται το πτύειν επί του δαπέδου», «Μη βλασφημείτε τα θεία»…

Μάλιστα στην τελευταία ταμπέλα, κάποιοι πλακατζήδες (και κρυφά από τον ταβερνιάρη) άλλαζαν το “α” και το κάνανε “η”, οπότε ο άσχετος διάβαζε «Μη βλασφημείτε τη θεία». Υπήρχαν και κάποιοι …παλιοχαρακτήρες (σκέτα “πλασμώδια του Λαβεράν”) οι οποίοι έσβηναν το “Μη”  και η ταμπέλα έδειχνε να προτρέπει «Βλασφημείτε τα θεία»! Ο ταβερνιάρης-κάπελας τα φοβόταν πολύ αυτά, γιατί μπορεί να ‘μπαινε κάνας σταυρωτής χωρίς χιούμορ και να τον τράβαγε στην ασφάλεια, ως κομμουνιστή, πόρνο και άθεο!

 Στις πρώτες ταβέρνες δεν υπήρχε μουσική, εκτός κι έμπαινε καμιά φορητή λατέρνα ή κάνας πελάτης με όργανο. Με την ευκαιρία, να πω λίγα λόγια για τη λατέρνα η οποία ήταν βασικά όργανο του δρόμου και η οποία με τον υπέροχο ήχο της σκορπούσε χαρά και μάλιστα σε μία πόλη που δεν είχε αυτοκίνητα και στριμωξίδι όπως σήμερα. Τη λατέρνα αυτή μπορούσε κάποιος να την κουβαλήσει στην πλάτη και τέτοιες σκηνές υπάρχουν στην ταινία “Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο” (1955) του μάγου Σακελλάριου!

 Όμως η λατέρνα που μπήκε μόνιμα στις ταβέρνες, ήταν διαφορετική από την κινούμενη. Ήταν μεγαλύτερη, κάτι μεταξύ μεγάλου ψυγείου και ντουλάπας, αλλά η μανιβέλα που γύριζε για να ακουστεί ο ήχος, ήταν μπλοκαρισμένη. Ο μερακλής πελάτης, που ήθελε να γυρίσει ο ίδιος τη μανιβέλα αφού είχε επιλέξει το κομμάτι που του άρεσε, έριχνε το κατάλληλο νόμισμα σε μία ειδική σχισμή της λατέρνας κι έτσι η μανιβέλα ξεμπλόκαρε! Μία τέτοια λατέρνα είχε κι ο Γιώργος Μπάτης στον καφενέ του “Η ΟΔΟΣ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑΣ”, στα Λεμονάδικα. Τραγούδι τώρα για λατέρνα!

Κομπανίες και ρεμπέτικα

Οι πρώτες κομπανίες που μπήκαν στις ταβέρνες κατέλαβαν τη θέση της λατέρνας-ντουλάπας. Στην αρχή δεν υπήρχε πάλκο, αλλά αργότερα, όταν η ορχήστρα έγινε μία προϋπόθεση για διασκέδαση στην ταβέρνα, τότε δημιουργήθηκε μία μικρή χαμηλή εξέδρα για την ορχήστρα, οπότε όλο το κοινό και άκουγε και έβλεπε. Πάντως, η μικρή, ασήμαντη, συνοικιακή ταβέρνα, ήταν η πρώτη-πρώτη έδρα της ρεμπέτικης κομπανίας, της κομπανίας με μπουζούκι και μπαγλαμά, η οποία αφού εγκατέλειψε την αρχική της “έδρα”, δηλαδή τους τεκέδες, άρχισε το μεγάλο ταξίδι της διασκέδασης…

Τα ρεμπέτικα τραγούδια έχουν ως γνωστόν ταπεινή καταγωγή, αφού ξεκίνησαν μέσα από τους τεκέδες και τις φυλακές. Και ενώ στην αρχή ήταν μία ιδιωτική υπόθεση της μαγκιάς, κάποια ιστορική “μέρα”, από υπόθεση ιδιωτική, έγιναν δημόσιο ακρόαμα χάρη σε μία εξέχουσα προσωπικότητα. Τον Μάρκο Βαμβακάρη! Ήταν ακριβώς το καλοκαίρι του 1934 όταν δημιουργήθηκε η πρώτη ρεμπέτικη κομπανία και εμφανίστηκε στον Πειραιά, στην ταβέρνα “Η μάντρα του Σαραντόπουλου”. Από τότε άλλαξε η μορφή της ταβέρνας και μαζί η λαϊκή διασκέδαση στην Ελλάδα.

 Να τονίσω, όμως, πως η αλήθεια είναι ότι η παλιά ταβέρνα, δεν ήταν τίποτ’ άλλο από μία παράγκα, μία χαμοκέλα ή κι ένα υπόγειο. Σ’ ένα τραγούδι του 1930, “Στην υπόγα”, ακούμε «Βρε από πίσω απ’ τη Στρατώνα, βάρεσαν μάγκα στην υπόγα…». Και τα διάσημα πια (και νεότερα) “Κούτσουρα του Δαλαμάγκα” κοντά στο Λευκό Πύργο στη Θεσσαλονίκη, όπως επίσης και το “Καλαμάκι”, τα οποία τίμησε με το παίξιμό του ο Τσιτσάνης και τα οποία έστειλε στην αιωνιότητα με το τραγούδι του “Μπαχτσέ Τσιφλίκι” (“Ο Χατζημπαξές”) (1946), δεν ήταν τίποτ’ άλλο από δύο απλές παράγκες!

 Τα καπηλειά

Τα καπηλειά είναι μία πολύ παλιά ιστορία, αφού υπήρχαν διαδεδομένα στην Αρχαία Ελλάδα! (Θα μπορούσα να πω αβίαστα, ότι είναι το παλαιότερο λαϊκό στέκι της Ευρώπης, εδώ και 2.500 χρόνια!) Η αριστοκρατία, τότε εδώ, έτρωγε έπινε και διασκέδαζε στα πλούσια συμπόσια. Οι απλοί άνθρωποι, όμως, πήγαιναν στα ευρέως διαδεδομένα και πολύ αγαπητά “καπηλεία” τα οποία είχαν ελεύθερη είσοδο, όπως και κακή φήμη, αφού εκεί παίζονταν και τυχερά παιχνίδια.

Υπάρχουν πολλές αναφορές, για τα καπηλειά, σε αρχαία κείμενα. Μάλιστα σε κωμωδίες και σε λόγους, ακούμε για “καπηλειά της γειτονιάς”. Ένα τέτοιο καπηλειό, περίπου του 400-380 π.Χ., ανακάλυψε (το 1975;) στις ανασκαφές της Αμερικανικής Σχολής, ο Αμερικανός αρχαιολόγος Τ. Λέσλι σερ Τζούνιορ (περ. Hesperia, τ. 44, 1975). “Κάπηλος”, αρχικά, ονομαζόταν ο έμπορος και μεταφορικά ο “αισχροκερδής”. “Καπηλεία”, έλεγαν τα πρώτα πανδοχεία, στα οποία οι έμποροι (κάπηλοι) πούλαγαν διάφορα προϊόντα, όπως λάδι, κρασί, σιτάρι…

Καπηλειά υπάρχουν μέχρι και σήμερα, αλλά στα αυθεντικά καπηλειά, δεν υπάρχει ποτέ στην ταμπέλα η λέξη “καπηλειό”. Αν δείτε να διαφημίζεται κάποιο φαγάδικο ως “καπηλειό”, προσέξτε, γιατί από ότι έχω διαπιστώσει, πρόκειται για φαγάδικο “πιασοκωλάδικο” με διπλά τραπεζομάντηλα και βέβαια, κατά τα άλλα, ουδείς ψόγος!

 

Ο Ηρόδοτος (;-425; π.Χ) μιλάει επιτιμητικά για «Καπήλους και χειρώνακτας και αγοραίους ανθρώπους…». (Ρε, τον παραμυθά τον Ηροδοτάκο…) Ο Αριστοφάνης (;-386; π.Χ.), στη “Λυσιστράτη” (411 π.Χ.), γράφει «ποῖ δ᾽ αὖ σὺ βλέπεις, οὐδὲν ποιῶν ἀλλ᾽ ἢ καπηλεῖον σκοπῶν;» (στ. 427-428». (μτφρ. «Πού κοιτάζεις ρε; Ψάχνεις για κανένα καπηλειό δω γύρα;») Ο ρήτορας Ισοκράτης (436 π.Χ. – 338 π.Χ.), γράφει «…ἐν καπηλείῳ δὲ φαγεῖν ἢ πιεῖν» (Ισοκρ. 7.36-49). Ο ρήτορας Υπερείδης (390 π.Χ.-322 π.Χ.) σημειώνει πως «Οι Αρεοπαγίτες απαγόρευαν σε οποιονδήποτε είχε γευματίσει σε καπηλείο να επισκεφθεί τον Άρειο Πάγο».

Ο Ησύχιος ο Αλεξανδρεύς (5ος μ.Χ.) γράφει «Κάπηλοι ονθυλεύουσι (νοθεύουν) τον οίνον…». Ένα Βυζάντιο, πνιγμένο στα καπηλειά! Τον 5ο μ.Χ. αιώνα, περιοδεύοντες θεραπευτές και εξορκιστές, είχαν στέκι τους τα καπηλειά! Μάλιστα οι κάπηλοι επαγγελματίες είχαν οργανωμένες συντεχνίες. Να παρατηρήσω, ότι τα καπηλειά στο Βυζάντιο ήταν ίδια με τις ταβέρνες της Ευρώπης!

Τα καπηλειά της Σμύρνης

Στο λεξικό του πατριάρχη Φώτιου (810-891) υπάρχει το λήμμα “καπηλεία”. Ο Λέων ο Στ’ ο Σοφός (866-912) είχε επιβάλει ωράριο (lockdown…) στα καπηλειά! Στο ποίημα “Πουλολόγος” (1300;) αναφέρεται “καπήλισσα” (ταβερνιάρισσα). Ο αποτυχημένος και φορομπήχτης (μεγάλη λέρα), Ανδρόνικος Παλαιολόγος (1259-1332) επέβαλε με χρυσόβουλο “καπηλειακό” φόρο, απλώς γιατί τα θεωρούσε κακόφημα.

 Και η Σμύρνη ήταν γεμάτη καπηλειά (για το μπάσο ράγκου, εννοείται) και μάλιστα αυτά πρόσφεραν το περιζήτητο “σεβντικαλιό” μαύρο κρασί! Ο Παπαδιαμάντης αναφέρει το “καπηλειό” στο διήγημα του “Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη” (1896). Ο Ιωάννης Πολέμης στο ποίημα του “Νερωμένο κρασί” γράφει «Καταραμένε κάπελα και κλέφτη ταβερνιάρη, τι το νερώνεις το κρασί… πίνω και δε μεθώ;» (“Νερωμένο κρασί” ή “Παραδειγματικόν”, Ι. Πολέμης, 1909;). Ο Καβάφης έγραψε το 1926, το ιστορικοφανές ποίημα “Μέσα στα καπηλειά”.

 Για “υπόγειο καπηλειό” ακούμε στο τραγούδι “Σαββατόβραδο” των Μίκη-Τ. Λειβαδίτη (1961). Το καπηλειό, ήταν και κρασοπουλειό, γιατί αλλιώς δεν είχε νόημα ο χαρακτηρισμός “καπηλειό”. Μάλιστα είχε συνήθως σαν πελάτες κατοίκους της γειτονιάς και ήταν καταφύγιο, ιδιαίτερα τα κρύα βράδια του χειμώνα, με τη θαλπωρή της ξυλόσομπας και φυσικά του κρασιού.

Για έναν απένταρο μπεκρή έξω από ένα τέτοιο καπηλειό έγραψε ο Γιώργος Μητσάκης το 1947 το συγκλονιστικό τραγούδι “Το καπηλειό”: «Η νύχτα είναι παγερή και λίγο ψιχαλίζει κι απ’ την απέναντι γωνιά το καπηλειό φωτίζει». Τα είπε όλα!

 Εδώ και 60-70 χρόνια, πάντως, οι όροι “καπηλειό”, “κουτούκι”, “κουτουκάκι”, “κρασοπουλειό” και “ταβερνάκι”, σημαίνουν περίπου το ίδιο στην καθομιλούμενη. Τα “κουτούκια”, ιδιαίτερα, σέρνουν και μια αίσθηση υπογείου! Είδατε, λοιπόν, ότι το καπηλειό είναι ελληνικό καθώς και η λέξη; Όχι τίποτ’ άλλο δηλαδή, αλλά να μη γκρινιάζει κι ο μίζερος Μπαμπινιώτης…

Πηγή:  ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ ΠΑΝΟΣ

Συνέχεια »

{[['']]}