Προσφατες Αναρτησεις

Η απαγωγή τεσσάρων Γερμανών στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου από τον ΕΛΑΣ Ρεθύμνου την 1η Αυγούστου του 1944

του Δημήτρη Δαμασκηνού

Χαρά σ' αυτόν που πριν με χώμα του φράξουν οι άλλοι το στόμα,
προλάβει να πει, έστω και μια συλλαβή δική του (Νίκος Καζαντζάκης)
 
Ομάδα του 44ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Ρεθύμνου στον Ψηλορείτη Στο κέντρο της φωτογραφίας, έκτος από τα αριστερά, σημειωμένος με σταυρό διακρίνεται ο καπετάνιος του λόχου Αλέκος Μαθιουδάκης (ή "μουσάτος").
  Πολλοί, πράγματι, είναι οι αγωνιστές από την Κρήτη που με τα γραπτά τους απομνημονεύματα, τις καταγεγραμμένες μαρτυρίες τους και τα ντοκουμέντα που συνέλεξαν (π.χ. φωτογραφίες, δημοσιεύματα, έγγραφα, κειμήλια, αντικείμενα κ.λπ.) μόχθησαν να διασώσουν την ιστορική τους εμπειρία από την Κατοχή στην Ελλάδα (1941-1944) και να μεταλαμπαδεύσουν τις αγωνιστικές αξίες που γέννησε η Αντίσταση στις νεότερες γενιές. Ανάμεσά τους συγκαταλέγεται και ο Ρεθυμνιώτης δάσκαλος Νίκος Περακάκης, για τον οποίο η Έλλη Αλεξίου στο βιβλίο της το αφιερωμένο στην "ιστορία και τη δράση των εκπαιδευτικών μας μέσα στο προοδευτικό κίνημα" κάνει μία σύντομη αναφορά σημειώνοντας τα εξής:  
"Περακάκης Νίκος του Μανόλη, δάσκαλος από το χωριό Πασσαλίτες Μυλοποτάμου. Έτος γεννήσεως 1916. Για τις προοδευτικές ιδέες του φυλακίστηκε το 1943 από τα στρατεύματα κατοχής πρώτα στις φυλακές Αγυάς, σε συνέχεια μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο Αλικιανού. Μετά τη Βάρκιζα συνελήφθη και κλείστηκε στις φυλακές Φιρκά Χανίων. Το Στρατοδικείο τον κατεδίκασε σε διετή φυλάκιση και το Υπ. Παιδείας τον απέλυσε από τη θέση του. Η τελευταία δικτατορία Παπαδόπουλου τον εξόρισε στη Γυάρο και στη Λέρο, όπου έμεινε τέσσερα χρόνια 1". 
  Μετά την πτώση της χούντας το 1974, ο Νίκος Περακάκης, που υπήρξε μέλος του ΚΚΕ από το 1943 μέχρι το τέλος της ζωής του, αφέθηκε ελεύθερος. Έπειτα εγκαταστάθηκε πλέον μόνιμα στην Αθήνα και ασχολήθηκε με τη συγγραφή βιβλίων πολιτικού και ιστορικού κυρίως περιεχομένου με βάση τα βιώματά του. Χάρη σ' αυτόν αποτυπώθηκε ιδίοις αναλώμασι 2 σε χαρτί το συναξάρι 3 μιας πλειάδας αγωνιστών του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΔΣΕ τα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου που όχι μόνο δεν έτυχαν αναγνώρισης, μα άλλοι έχασαν τη ζωή τους, άλλοι φυλακίστηκαν ή εξορίστηκαν καταστρέφοντας ανεπανόρθωτα την υγεία τους, άλλοι απολύθηκαν από τις δουλειές τους ή κυνηγήθηκαν ανελέητα από το μισαλλόδοξο μετεμφυλιακό κράτος, τουλάχιστον μέχρι την πτώση της χούντας των συνταγματαρχών το 1974.
  Και μπορεί η "επίσημη" ιστοριογραφία να αγνοεί μέχρι και σήμερα ή και να παρασιωπά ακόμα την "κατάθεση ψυχής" του Νίκου Περακάκη, όποιος αναγνώστης, όμως, θέλει ν' αντλήσει πληροφορίες για την ανάπτυξη και δράση του κινήματος της Αντίστασης κυρίως στην περιοχή του Ρεθύμνου, συνδυάζοντάς τις βέβαια και με άλλες πηγές, θα ωφεληθεί αν ανατρέξει στα βιβλία του.
Νίκου Μαν. Περακάκη, 
Οι Δροσουλίτες: 
μορφές νεκρών 
και ζωντανών αγωνιστών ηρώων 
και μαρτύρων της Εθνικής Αντίστασης 
1940-1945,  
μονογραφία, ιδιωτική έκδοση
Αθήνα 1976.
  Για του λόγου το αληθές παραθέτουμε την πρώτη ενέργεια που πραγματοποίησε το 44ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ στο Ρέθυμνο μετά την ΗΔΜ 4 στις 24 Μαΐου 1944 για την ανασυγκρότησή του με πυρήνα την αντάρτικη ομάδα του Ψηλορείτη 5. Πρόκειται για την περιγραφή της απαγωγής τεσσάρων Γερμανών μοτοσυκλετιστών στις Μαργαρίτες της επαρχίας Μυλοποτάμου από ομάδα του ΕΛΑΣ Ρεθύμνου την 1η Αυγούστου του 1944 και όσα τις επόμενες ημέρες ακολούθησαν. Περιλαμβάνεται στο βιβλίο του Νίκου Περακάκη Οι Δροσουλίτες: μορφές νεκρών και ζωντανών αγωνιστών ηρώων και μαρτύρων της Εθνικής Αντίστασης 1940-1945 που εκδόθηκε στην Αθήνα το 1976 6 και κυκλοφόρησε τρία χρόνια αργότερα σε δεύτερη έκδοση 7 περιέχοντας πλήθος από ιστορικά στοιχεία που μπορούν, αν διασταυρωθούν και με άλλες πηγές, ν' αξιοποιηθούν σε μία συνθετότερη εργασία.
  Ακολουθεί το απόσπασμα, που παρατίθεται σχεδόν αυτούσιο, αφού παραλείφτηκαν, ωστόσο, αχρείαστοι χαρακτηρισμοί και θετικές κρίσεις του συγγραφέα για τους συντρόφους του καθώς και υποθέσεις πιθανολογικού χαρακτήρα, όπως το γιατί βρέθηκαν οι τέσσερις Γερμανοί στις Μαργαρίτες στις 31 Ιουλίου 1944, όταν δεν επιβεβαιώνονται από άλλες μαρτυρίες. Σ' ελάχιστα, επίσης, σημεία του κειμένου αλλάξαμε την στίξη και την ορθογραφία, ώστε να διορθώνονται τα τυπογραφικ λάθη της έκδοσης.  Όπου εντοπίζουμε κάποιο σφάλμα στην αφήγηση του Νίκου Περακάκη, θα τη διακόπτουμε, ώστε να σχηματίζει ο αναγνώστης μια πληρέστερη εικόνα για τα γεγονότα:  
Δεξιά της φωτογραφίας διακρίνεται ο λογοτέχνης-συγγραφέας Νίκος Περακάκης. Δίπλα του η Μαρία Σιραγάκη, κόρη του Γιώργη Σιραγάκη (καπετάν Τσιγαρά), αγωνιστή της Αντίστασης και πολιτικού τότε πρόσφυγα στην Ουγγαρία. Αριστερά της φωτογραφίας διακρίνεται ο Αλέκος Μαθιουδάκης 8.
Το Μάη του 1944, το ΕΑΜ Μαργαριτών, ειδοποίησε τον ΕΛΑΣ που βρίσκουνταν, τότε, στις Αραβάνες του Ψηλορείτη ότι:
  -Τέσσερις Γερμανοί με δύο μοτοσυκλέτες, σύνδεσμοι, προερχόμενοι από το Ηράκλειο με χαρτοφύλακες, στους οποίους, κατά πάσαν πιθανότητα, υπήρχαν έγγραφα, παρακάμψαντες τον εθνικό δρόμο Ηρακλείου-Χανίων έφτασαν και διανυκτερεύουν στο χωριό 9.
  Ο Στέφανος Πρώιμος, ωστόσο, στο βιβλίο του Ο ΕΛΑΣ της Κρήτης προσδιόρισε την άφιξη και διανυκτέρευση των τεσσάρων Γερμανών με τις δύο μοτοσυκλέτες στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου τη Δευτέρα 31 Ιουλίου και όχι δύο μήνες νωρίτερα, δηλαδή τη Δευτέρα, 1 Μαΐου του 1944, και έχει δίκιο. Την ίδια ημερομηνία, άλλωστε, άφιξης των Γερμανών στις Μαργαρίτες επιβεβαιώνει και ο Αλέκος Μαθιουδάκης στο βιβλίο του Αραβάνες (Ψηλορείτης) 10. 
  Η αιτία αυτής της αλλαγής πορείας των τεσσάρων Γερμανών μοτοσυκλετιστών από τον αμαξιτό δρόμο Ρεθύμνου-Χανίων μάλλον δεν ήταν πως ήθελαν να διαφύγουν από την καταδίωξη κάποιου αγγλικού ή αντάρτικου αποσπάσματος που τους ακολουθούσε, αλλά για να βρεθούν "κοντά στις αγαπητικές τους 11". 
 
Γερμανική BWV R75 μοτοσυκλέτα που χρησιμοποιούσε η Wehrmacht στον Β' Παγκόσμιο  Πόλεμο, εφοδιασμένη με καλάθι και βαρύ πολυβόλο, με το πλήρωμα της σε δράση.
  Επιστρέφουμε στην αφήγηση του Νίκου Περακάκη:    
  [...] Το κεφαλοχώρι, αυτό, Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, είχε μαζική, δυνατή και μαχητική Εαμική Οργάνωση υπό την [...] καθοδήγηση και ηγεσία του δασκάλου του χωριού, ΔΗΜΗΤΡΗ ΦΑΣΟΥΛΗ, [...] Γραμματέα της οργάνωσης αυτής 12 & 13.  
  [...] Η οργάνωση διαθέτουσα ικανή επαγρύπνηση τους επεσήμανε αμέσως και πάραυτα απέστειλε σύνδεσμο στον Ψηλορείτη κι ενημέρωσε πλήρως τον ΕΛΑΣ.   
  [...] Επελέγησαν προς τούτο στρατιωτικός ο ανθ/γός Στρατής Βελουδάκης και καπετάνιος της επιχείρησης ο... καπετάν Αλέκος Μαθιουδάκης, αδελφός του μόλις προ σαράντα ημερών φονευθέντος σε συμπλοκή υπό των Γερμανών σε σπηλιά τη Λούτρας -την 31 Μάρτη 1944- καθηγητή... Γιάννη Μαθιουδάκη.
  [...] Στα γρήγορα ο καπετάν Στρατής και ο Αλέκος διάλεξαν τους συμπολεμιστές και συνεργάτες τους σ' αυτή την αποστολή..., τους:
  Καπετάν ΓΙΩΡΓΗ ΣΙΡΑΓΑΚΗΝ (καπετάν Τσιγαρά), τον καπετάν ΣΜΠΩΚΟΚΩΣΤΑ (Κώστα Σμπώκον), τον ΛΕΥΤΕΡΗ ΚΟΡΝΙΛΑΚΗ... Μαργαριτσανό που γνώριζε καλά τα κατατόπια και 2 απελευθερωθέντες Ρώσους αιχμάλωτους, τους... ΙΒΑΝ και ΒΛΑΔΙΜΗΡΟ και το ΣΤΑΥΡΟ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΑΚΗ 14. Ξεκίνησαν αμέσως και τα αποδιαφωτίσματα βρίσκουνταν απ' έξω από το χωρίο Μαργαρίτες, και την έξοδό του, προς Ρέθυμνον. Η οργάνωση του Ε.Α.Μ. Μαργαριτών όλη τη νύχτα βρίσκουνταν σε επιφυλακή έτοιμη, να προσφέρει τις υπηρεσίες της, αν χρειάζουνταν. 
  Η πρώτη δουλειά του... ΕΛΑΣ ήταν να κάμει στο κατάλληλο πέρασμα οδοφράγματα από κορμούς κυπαρισιών. Κατόπιν έστησε και τοποθέτησε δύο ενέδρες, μια με τους Ρώσους και μια από τους Έλληνες και ανέμενε με το δάκτυλο στην σκανδάλη.
  Η ώρα περνούσε, ο ήλιος βγήκε για καλά, οι Μαργαριτσιανοί αγρότες έβγαιναν με τα ζώα και τα σύνεργά τους για τις δουλειές τους στα χωράφια, κι οι "φίλοι", που να φανούν! Τους πλάκωσε, τους ερίφηδες 15, το πάπλωμα και μεροκοιμήθηκαν... Οι αντάρτες, μάζεψαν σε μια απόμερη γωνιά τους αγρότες, εμποδίζοντάς τους να βγουν από το χωριό για να μη διαρρεύσει το μυστικό κι έτσι καταφθάσουν ενισχύσεις από την πλησιέστερη κωμόπολη, το Πέραμα, μόλις πέντε με έξε χιλιόμετρα -και ματαιώνουνταν, έτσι, η επιχείρηση.
  Στις 9 κόντευε, όταν ακούστηκε ο θόρυβος των μηχανών των μοτοσυκλετών που κατέβαιναν ανύποπτες για το τι τις ανέμενε... Μόλις έφθασε η πρώτη μοτοσυκλέτα οι καπετάνιοι Αλέκος Μαθιουδάκης και Γιώργης Τσιγαράς της προτείνουν τα ταχυβόλα, τους πιάνουν, τους αφοπλίζουν και τους δένουν. Σε λίγα λεπτά φθάνει και η δεύτερη μοτοσυκλέτα, συλλαμβάνεται και αφοπλίζεται από τους Ρώσους κι τον καπετάν Στρατή Βελουδάκη.
Από τα δεξιά Στρατής Βελουδάκης (αξιωματικός του ΕΛΑΣ), Θεμιστοκλής Γεννάδιος (παπάς του 44ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ), Γιώργης Τσιγαράς ή Τσιγαράκης (καπετάνιος), Πέτρος Δουλγεράκης (καπετάνιος) κι ένας πέμπτος αγωνιστής που δεν κατονομάζεται. Καθιστός ο καπετάν Σήφης Μανωλεσάκης.
  Συνοδεία, γερμανοί και μοτοσυκλέτες οδηγούνται στην πλατεία του χωριού.
   [...] Πήραν, στο κατόπιν, τους 4 Γερμανούς και τις μοτοσυκλέτες και αναχώρησαν για το Ψηλορείτη. Έξω από το χωριό κατέστρεψαν τις μοτοσυκλέτες, τις πέταξαν σε μια ρεματιά, κρατίζοντας μόνο τα λάστιχα για να τα χρησιμοποιήσουν για σόλες των αρβυλών τους 16.
  Σύμφωνα με την αφήγηση του Στέφανου Πρώιμου οι αντάρτες φύγανε για το λημέρι με λάφυρα 1 ταχυβόλο, 2 τουφέκια και 2 πιστόλια. Το στρατηγείο του Ψηλορείτη -γράφει ο Αλέκος Μαθιουδάκης- ειδοποίησε μια ομάδα Άγγλων που μεταβίβαζε πληροφορίες στη Μ. Ανατολή. "Εμείς ζητήσαμε να μας πουν τι θα κάναμε με τους αιχμαλώτους και τα έγγραφα, που πιθανώς να ήταν σημαντικά... Με τον αγγελιοφόρο μας ήρθε κι ένας δικός μας, γερμανομαθής ονόματι "Χάρης" που με την πρώτη ματιά κατάλαβε ότι αυτά τα χαρτιά ήταν χρήσιμα για τους "συμμάχους"" 17. Γι' αυτό στάλθηκαν στους Άγγλους που είχαν λημέρι προς το "Μαύρο Μασχάλι της Ίδης 18.
  Στο ίδιο κείμενο του Στέφανου Πρώιμου δε γίνεται αναφορά στην τύχη των τεσσάρων αιχμαλώτων, αν και ο Νίκος Περακάκης μ' έναν υπαινιγμό πως "στάλθηκαν στη Μέση Ανατολή", στην ουσία παραδέχεται πως εκτελέστηκαν ως περιττό βάρος στην προσπάθεια των δυνάμεων του ΕΛΑΣ να διασπάσουν τον γερμανικό στρατιωτικό κλοιό. Μια τέτοια εκδοχή για την τύχη των τεσσάρων Γερμανών ουσιαστικά παραδέχεται και ο Αλέκος Μαθιουδάκης: 
  "Τους Γερμανούς ανάκρινε μια ομάδα στρατιωτικών μεταξύ τους ήταν: ο Νίκος Περάκης, Σμπώκος Γ. Λεμονιάς, Στρατής Βολουδάκης και Κριτσωτάκης -αυτοί οι αιχμάλωτοι, που έδειχναν τις φωτογραφίες των οικογενειών τους φαίνονταν άνθρωποι που δεν ήθελαν τον πόλεμο που τους επέβαλε ο Χίτλερ, όμως ο πόλεμος δε σ' αφήνει περιθώρια για σκέψεις ανθρωπιστικές, πολύ περισσότερο σ' εμένα, που εκείνες τις μέρες είχα χάσει το μονάκριβο μου αδελφό σε μια μάχη στη Σπηλιά της Μέσης" 19.
Τμήμα του 44ου Συντάγματος του ΕΛΑΣ Ρεθύμνου στον Ψηλορείτη. Στην πρώτη σειρά καθισμένος (δεύτερος από αριστερά) διακρίνεται ο καπετάνιος του λόχου Αλέκος Μαθιουδάκης (ή "μουσάτος").
 Και συνεχίζοντας ο Νίκος Περακάκης την ιστορική του αφήγηση σημειώνει τα παρακάτω: 

  Οι Γερμανοί ειδοποιηθέντες προέβησαν, αμέσως σε γενική κυκλωτική εξόρμηση στο Ψηλορείτη απ' όλες τις πλευρές, χρησιμοποιούντες προς τούτο και ανιχνευτικά αεροπλάνα, προβαίνοντες σε σχολαστικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. 
  Κυκλωθείσα η ομάδα αναγκάστηκε υποχρεωτικά να κάμει εξόρμηση για να σπάσει τον κλοιό.
  Η παραπλανητική επίθεση ανετέθη, και πάλι, στον καπετάνιο Αλέκο Μαθιουδάκη και στην ομάδα του με στρατιωτικό τον αξιωματικό, ΣΤΑΥΡΟ ΝΕΟΝΑΚΗ 20. Δόθηκε η πρώτη επίθεση κατά την οποία σκοτώθηκε ο ελασίτης ΣΗΦΑΚΑΚΗΣ ΓΙΩΡΓ. ΕΜ. 21 από το Μέρωνα Αμαρίου πρώτος ξάδελφος της ΚΑΤΙΝΑΣ ΣΗΦΑΚΑΚΗ. 
  Στην κύκλωση αυτή, ο ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΤΑΥΡΟΥΛΙΔΑΚΗΣ, από τη Κοξαρέ, αν και λίγο χωλός, ήταν ταχύτατος στο τρέξιμο και κατεχάρης της περιοχής, βρήκε μια διέξοδο την οποία δεν γνώριζαν οι Γερμανοί και ήταν αφύλακτη, από τη μεριά Κλεισίδι προς Καλογέρου, οδήγησε την ομάδα και έτσι διέφυγε τον κλοιό.
  Η ομάδα κρούσης και οπισθοφυλακής υπό τον καπετάν Αλέκο Μαθιουδάκη και τον αξιωματικό Σταύρο Νεονάκη συνέχισε τη μάχη κατά την οποία σκοτώθηκε ο Ελασίτης ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΜΑΜΑΛΑΚΗΣ από τις Ατσιπάδες 22. Τελικά όμως, (ενν. η ομάδα κρούσης) διέσπασε τον κλοιό, διέφυγε και ενώθηκε με το κύριο σώμα του Συντάγματος 23.
  Όταν άρχισαν οι επιχειρήσεις αυτές, παρέμεινε στο λημέρι κρυμμένος πάνω σ' ένα πρίνο ένας ανταρτοεπονίτης, για να διαφυλάξει και να διασώσει το ραδιόφωνο της Ομάδας. Δυστυχώς, όμως, έγινε αντιληπτός από τους Γερμανούς, πιάστηκε, βρήκαν και το ραδιόφωνο, το πήραν, λεηλάτησαν και κατάκαυσαν το λημέρι, πήραν τον ανταρτοεπονίτη και τον κλείσανε στις φυλακές Αγυάς, όπου και τον εκτέλεσαν κατόπιν.
  Θάταν δε θάταν δεκαπέντε χρονών [...] Δεν διασώθηκε το όνομα του ανταρτοεπονίτη [...] Μάλλον ήταν από τη Βισταγή Αμαρίου.
  Ποιος, όμως, προσπάθησε να κρυφτεί στα κλαδιά του θεόρατου πρίνου; Ο καπετάνιος Αλέκος Μαθιουδάκης γράφει πως ήταν ο αξιωματικός του ΕΛΑΣ Σταύρος Νεονάκης 24 και όχι κάποιος μικρός ανταρτοεπονίτης. Ως επικεφαλής της ομάδας που επιχείρησε τη διάσπαση του γερμανικού κλοιού και αυτόπτης μάρτυρας όσων συνέβησαν μάλλον έχει δίκιο. Άλλωστε στο μνημείο της Αγιάς Χανίων που αναγράφονται σε χωριστή στήλη τα ονόματα των 31 Ρεθυμνιωτών εκτελεσθέντων από τους Γερμανούς, κανείς δεν είναι από τη Βισταγή, όπως και στον κατάλογο των άλλων 12 εκτελεσμένων που έχει καταγράψει ο Μάρκος Γ. Πολιουδάκης από τους πίνακες των χωριών τους 25.
  Ο Στέφανος Πρώιμος, επίσης, αφηγούμενος την προσπάθεια των Γερμανών να κυκλώσουν τον ΕΛΑΣ στις Αραβάνες του Ψηλορείτη 26, δίνει μια διαφορετική εκδοχή για την τύχη του μικρού ανταρτοεπονίτη. Αυτός ήταν ένα 12χρονο αετόπουλο, ο Κατσανέβας από το Βαβούσι 27, που όταν το συνέλαβαν οι Γερμανοί τους κατάπληξε με το θάρρος του και τη γενναιότητά του κΑι γι' αυτό το σεβάστηκαν και δεν το εκτέλεσαν: 
  "Στις 02/08/1944 ξεκίνησαν 1.500 Γερμανοί για να κυκλώσουν τον ΕΛΑΣ στις Αραβάνες του Ψηλορείτη. Με σχέδιο κύκλωσης, από τα χωριά Πρινέ, Άγιο Μάμα, Αρκάδι και Γαράζο Μυλοποτάμου, Βισταγή και Πλατανιά Αμαρίου, βρέθηκαν το ξημέρωμα της 03/08/1944 γύρω στο λημέρι του ΕΛΑΣ. Έκαναν αμέσως συμβούλιο οι αξιωματικοί Νικόδημος Κριτσωτάκης, Στρατής Βελουδάκης, Στελής Αγγελάκης με τους καπετάνιους Νίκο Λεμονιά, Σήφη Μανωλεσάκη, Μαθιουδάκη και Τσιγαρά και κατάστρωσαν σχέδιο διάσπασης του γερμανικού κλοιού.
  Άρχισε η μάχη με απεγνωσμένη προσπάθεια του ΕΛΑΣ για τη διάσπαση και τη διαφυγή. Ύστερα από δίωρο σκληρό αγώνα κατόρθωσε ο ΕΛΑΣ να σπάσει το γερμανικό κλοιό και να διαφύγει. Απώλειες των Γερμανών: 7 νεκροί και τραυματίες άγνωστοι πόσοι. Από τον ΕΛΑΣ τρεις αιχμάλωτοι: ένας αντάρτης, ένας τροφοδότης και ένα αετόπουλο 12 χρονών, ο Κατσανέβας από το Βαβούσι, που κατάπληξε τους Γερμανούς με το θάρρος του και τη γενναιότητά του κι γι' αυτό το σεβάστηκαν και δεν το εκτέλεσαν. Ένα τμήμα του ΕΛΑΣ έφυγε προς τη Βισταγή.
  Στις 04/08/1944 ελασίτικο απόσπασμα με επικεφαλής τον Αθανάσιο Μαρκογιαννάκη έπεσε σε ενέδρα του γερμανικού φυλακίου Αγ. Ιωάννου Ρεθύμνης. Το απόσπασμα αμύνθηκε και ύστερα από σκληρό αγώνα ξέφυγε από την ενέδρα με απώλεια 1 νεκρό, τον Αθανάσιο Μαρκογιαννάκη.
  Ο ΕΛΑΣ τραβήχτηκε προς το Μερωνιανό βουνό στην τοποθεσία "Δάφνης νερό". Έστησε ενέδρες στον αμαξιτό δρόμο Αποστόλους-Ρεθύμνου επί 38 ώρες, αλλά δεν πέρασε κανείς Γερμανός, και ύστερα αποσύρθηκε προς τον Ψηλορείτη πάνω από τα Πατάλια στο μοναστηρικό μιτάτο 28".
Η Κατίνα Σηφακάκη διακρίνεται φορώντας γυαλιά και κρατώντας ένα δοχείο με συνεξόριστές αγωνίστριες στο Τίκερι. Καταγόταν από αγροτική οικογένεια. Όταν τελείωσε το σχολειό ήρθε στην Αθήνα. Αργότερα βιοπαλεύοντας σπούδασε μαία. Η κατοχή τη βρήκε στο χωριό της στην Κρήτη. Οργανώθηκε στο ΕΑΜ και αναδείχτηκε σε νομαρχιακό στέλεχος, δουλεύοντας σ' όλα τα χωριά του νομού και σ' όλους τους τομείς, στην πολιτική οργάνωση, στην δημιουργία οργανώσεων και καθοδήγηση τους, στην Εθνική Αλληλεγγύη, στην επιμελητεία του Αντάρτη. Ακόμα και στον ΕΛΑΣ πρόσφερε τις υπηρεσίες της με όπλο στο χέρι, αντάρτισσα, γιατρός και νοσοκόμα. Με την Απελευθέρωση γύρισε στην Αθήνα να συνεχίσει το επάγγελμά της, όμως μετά τη Βάρκιζα πήρε για περισσότερο από δέκα χρόνια το δρόμο της εξορίας, πρώτα στην Ικαρία και τη Μακρόνησο, κι έπειτα στη Χίο και το Τρίκερι. Απεβίωσε πλήρης ημερών το βράδυ της 31ης Ιουλίου 2017 σε ηλικία 100 ετών 29.
Και ο Νίκος Περακάκης ολοκληρώνει την αφήγησή του κάνοντας ξεχωριστή αναφορά στη γυναικεία εμβληματική φιγούρα της Αντίστασης στο νομό Ρεθύμνου, στη δυναμική και ακατάβλητη αγωνίστρια ΚΑΤΙΝΑ ΣΗΦΑΚΑΚΗ-ΤΟ ΚΑΤΙΝΙΩ Η ΜΑΜΗ, όπως την ήξεραν οι σύντροφοί της, που στην κυκλωτική εξόρμηση των Γερμανών, βρέθηκε στις Αραβάνες κι' έλαβε μέρος στη σύγκρουση με το τουφέκι στο χέρι 29!

Σημειώσεις-Παραπομπές 
1. Έλλη Αλεξίου στο βιβλίο Βασιλική Δρυς. Το χρονικό της εκπαίδευσης, Μέρος Δεύτερο, εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 1983, σελ. 438.
2. ιδίοις αναλώμασι: με δικό του μόχθο και έξοδα.
3. συναξάρι το: διήγηση που αναφέρεται στο βίο και στο μαρτύριο αγίου ή μάρτυρα του χριστιανισμού ή και σε άλλα θέματα σχετικά με την εκκλησιαστική ζωή.
4. ΗΔΜ: Ημερήσια Διαταγή της V Μεραρχίας (του ΕΛΑΣ Κρήτης) που κοινοποιούσε τη σχετική διαταγή της "κυβέρνησης του βουνού", της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης). 
5. Στέφανος Πρώιμος (επιτελάρχης του ΕΛΑΣ της Κρήτης), Ο ΕΛΑΣ της Κρήτης, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1984, σελ. 133.
6. Βλ. Νίκου Μαν. Περακάκη, Οι Δροσουλίτες: μορφές νεκρών και ζωντανών αγωνιστών ηρώων και μαρτύρων της Εθνικής Αντίστασης 1940-1945, μονογραφία, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1976, σελ. 233-239.
7. Άλλα βιβλία του Νίκου Περακάκη είναι: 1. Στην κόλαση της χούντας. Ο Κρητικός γράφει... Εγκληματικές φυλακές Γυάρου, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1975. 2. ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ πολεμικές-ιστορικές-αντιστασιακές [αφηγήσεις πατριωτών πολέμαρχων από τα Ηλύσια πεδία, τη προσφυγιά και τη βιοπάλη, και άλλες μορφές νεκρών και ζωντανών αγωνιστών ηρώων μαρτύρων της εθνικής αντίστασης 1940-45], εκδόσεις Μυλοπόταμος, Αθήνα 1977. 3. Στου χρόνου την ανέμη: τ' άγραφα ανέκδοτα αστεία και σοβαρά: με σχόλια και κριτική παρουσίαση, μονογραφία ολοκληρωμένη το ίδιο έτος, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1978. 4. Ήρωες και μάρτυρες: συνέχεια Εθνικής Αντίστασης 1940-45, μονογραφία ολοκληρωμένη το ίδιο έτος, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1978. 5. Οι Νέοι "Χαΐνηδες" οι...αδελφοποιτοί: συνέχεια ήρωες και μάρτυρες 1940-45, μονογραφία ολοκληρωμένη το ίδιο έτος, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1979 και 6. Η Κρήτη στις φλόγες: η επανάσταση του 21: λίγα απ' όλη τη Κρήτη και περισσότερα Ρέθεμνος Μυλοπόταμο-καθώς και νεώτερη ιστορία, μονογραφία ολοκληρωμένη το ίδιο έτος, ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1979.
8. Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, καπετάνιος του ΕΛΑΣ, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ιδιωτική έκδοση, Αθήνα 1984, σελ. 18.
9. Ο σύνδεσμος που έφερε την πληροφορία ήταν ο Μανώλης Λαγουβάρδος. (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 79).
10. Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 79.
11. Στέφανος Πρώιμος, Ο Ε.Λ.Α.Σ. της Κρήτης, ό.π., σελ. 133. Και ο Αλέκος Μαθιουδάκης αναφέρει πως οι 4 Γερμανοί με δύο μοτοσυκλέτες ήρθαν στο χωριό, για να δουν τα κορίτσια με τα οποία είχαν συνδεθεί, στο διάστημα της προηγούμενης αποστολής τους στα Χανιά.
12. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Αλέκου Μαθιουδάκη, εκτός από τον Δημήτρη Φασουλή, δάσκαλο από το Πέραμα, "βοήθησαν για τη λευτεριά", δηλαδή ήταν οργανωμένοι στο ΕΑΜ στις Μαργαρίτες και οι Νίκος Μαρής, Μάρκος Σκολούδης, Στέλιος Κυριακόπουλος, Μανώλης Μπαούνης, Μιχάλης Ιωάννου από το χωριο "Αγγελιανά", Κώστας Ψαρόκαλος από το "Τριπόδι" και ο Μανώλης Λαγουβάρδος. (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 72).
13. Ο Δημήτρης Φασουλής ήταν δάσκαλος και ανώτερο αντιστασιακό στέλεχος του ΕΑΜ που έπαιξε σοβαρό ρόλο στο Εαμικό κίνημα του Νομού Ρεθύμνου. Στην επιτυχία δε, της απαγωγής των Γερμανών μοτοσυκλετιστών από το χωριό του, τις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου, συνέβαλε πολύ ως Γραμματέας του Ε.Α.Μ. που ήταν τότε εκεί. Το Γενάρη του 1945 πιάστηκε στο Ρέθυμνο, ξυλοκοπήθηκε και βασανίστηκε απάνθρωπα από παρακρατικούς (Βλ. Νίκου Μαν. Περακάκη, Οι Δροσουλίτες, ό.π., σελ. 215). 
14. Ο Αλέκος Μαθιουδάκης αναφέρει πως στην επιχείρηση αυτή πήραν επίσης μέρος και οι Αντώνης Πάτρος, Σταύρος Χρηστοφοράκης και ακόμα ένας δυο που δε θυμάται τα ονόματα τους. (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 72). 
15. ερίφης ο: (μειωτ.) χαρακτηρισμός για άνθρωπο: α. κακό, σκληρόκαρδο. β. ψεύτη ή πονηρό. γ. ανόητο, βλάκα. δ. κακόμοιρο, φουκαρά. 
16. Σύμφωνα με την αφήγηση του Αλέκου Μαθιουδάκη με τα λάστιχα των μοτοσυκλετών έφτιαξε ο τσαγκάρης Λευτέρης Διαλεχτός από το Μελιδόνι τα άρβυλα της ομάδας "Ποδιά" (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 72).
17. Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 80.
18. Βλ. Στέφανος Πρώιμος, Ο ΕΛΑΣ της Κρήτης, ό.π., σελ. 133.
19. Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 81.
20. Η ομάδα του Αλέκου Μαθιουδάκη με μια εικοσαριά αντάρτες επιτέθηκε από τη μεριά του "Αρκαδίου" πάνω από το "Παληομηστηρίδι" και τα "Τρία Πηγάδια" αιφνιδιάζοντας τους Γερμανούς.
21. Ο νεκρός ΕΛΑΣίτης Γιώργος Σηφακάκης του Εμμανουήλ, τριάντα ετών, ήταν ο πολυβολητής της ομάδας (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 81). Επομένως δεν είναι σωστή η πληροφορία που καταγράφει ο Μάρκος Γ. Πολιουδάκης πως ο Γιώργος Πολιουδάκης συνελήφθη από τους Γερμανούς τον Ψηλορείτη, στις 07 Αυγούστου του 1944, ενώ μετέφερε τρόφιμα στους αντάρτες του ΕΛΑΣ και εκτελέστηκε στην Αγυιά στις 16 Σεπτεμβρίου του 1944 εκτός αν πρόκειται για συνωνυμία. (Βλ. Μάρκος Γ. Πολιουδάκης, Μαρτυρολόγιο Νομού Ρεθύμνου 1941-1945, ιδιωτική έκδοση, Ρέθυμνο 2006, σελ. 134).
22. Ο Μάρκος Γ. Πολιουδάκης, ωστόσο, αναφέρει πως ο Παντελής Μαμαλάκης του Εμμανουήλ από τους Ατσιπάδες, ετών 20, είχε πράγματι συλληφθεί στον Ψηλορείτη από τους Γερμανούς, ενώ μετέφερε τρόφιμα στους αντάρτες αλλά δεν εκτελέστηκε αμέσως, αλλά στις 7 Αυγούστου του 1944 στην Αγιά. (Βλ. Μάρκος Γ. Πολιουδάκης, Μαρτυρολόγιο Νομού Ρεθύμνου 1941-1945, ό.π., σελ. 106).
23. "Μετά από μια ώρα υποχωρήσαμε και βρεθήκαμε στη χαράδρα", γράφει ο Αλέκος Μαθιουδάκης, "απ' όπου είχε περάσει και ο κύριος όγκος της ομάδας". (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 81).
24. Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 81.
25. Υπάρχουν, βέβαια, και οι 21 Ρεθυμνιώτες που κρατήθηκαν από τους Γερμανούς στην Αγιά και μεταφερόμενοι στη Γερμανία, πνίγηκαν με το Α/Π "Sinfra" στις 19/10/1943, όταν το πλοίο έμφορτο με 2.389 ιταλούς αιχμαλώτους, βυθίστηκε μετά από αεροπορική επίθεση βρετανικών και αμερικανικών αεροσκαφών βόρεια της Σούδας με μεγάλες απώλειες, αλλά αυτή δεν είναι η περίπτωση που εξετάζουμε εδώ. (Βλ. Μάρκος Γ. Πολιουδάκης, Μαρτυρολόγιο Νομού Ρεθύμνου 1941-1945, ό.π., σελ. 83-85).
26. Ως Αραβάνες ορίζονται οι πρόποδες του Ψηλορείτη από τη βορεινή πλευρά του όρους. Εκτείνονται ανατολικά του Αρκαδίου, βόρεια του Φουρφουρά και νότια του Αγίου Μάμα. Λίγο χαμηλότερα από το νοητό κέντρο της περιοχής συναντώνται οι τρείς από τις τέσσερις περιφέρειες του νομού, Ρεθύμνου, Αμαρίου και Μυλοποτάμου. "Η περιοχή (ενν. Αραβάνες) προσφέρονταν για λημέρι όσο καμιά άλλη", παρατηρεί ο Αλέκος Μαθιουδάκης. "Γιατί νοτιοανατολικά προστατεύονταν από τον απότομο ορεινό όγκο του Ψηλορείτη. Βορεινά ακριβώς από το "Ποτιστήρι" μέσα σε ρεματιά, ορθώνεται ένας λόφος με ομαλή σχεδόν κατεύθυνση, με θεόρατους πρίνους και πολλές χαράδρες και ολόγυρα βράχοι πελώριοι, που μας βοηθούσαν για να στήνουμε παρατηρητήρια. Στη συνέχεια του λόφου και κατευθείαν προς τα κάτω σε απόσταση 7-8 χιλιομέτρων είναι χτισμένη η μονή Αρκαδίου. (Βλ. Αλέκος Μαθιουδάκης, Αραβάνες (Ψηλορείτης), ό.π., σελ. 78).
27. Νίκος Κατσανεβάκης.
28. Βλ. Στέφανος Πρώιμος, Ο ΕΛΑΣ της Κρήτης, ό.π., σελ. 133-34.
29. Η ιστορία της Κατίνας Σηφακάκη έγινε βιβλίο, το 2010, από τον δημοσιογράφο Μανόλη Παντινάκη Το Κατινάκι η μαμή-Η Αμαζόνα της Αντίστασης και της Εξορίας, όπως είναι και ο τίτλος του, στο οποίο περιγράφει το πόσο αψήφιστα, πόσο παθιασμένα και με πόση αγάπη ανεβοκατέβαινε στα βουνά, άντεχε τις φυλακές και τις εξορίες, πολέμαγε δίπλα σε ατσαλένιους άντρες βιώνοντας δύο δικτατορίες, έναν παγκόσμιο πόλεμο και έναν εμφύλιο. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την πολύτιμη, αγωνιστική της εμπειρία στα ξερονήσια του θανάτου είναι και το εξής: "Στην εξορία γιορτάζαμε την ημέρα της γυναίκας. Κάναμε εκδηλώσεις. Ήμουν καμιά δεκαριά χρόνια εκεί. Πάντα στα κρυφά. Κάναμε κρυφά ομιλίες μεταξύ μας. Οργανώναμε τη ζωή μας. Κάναμε συνεργεία με μοδίστρες και παπλωματούδες. Οι αναλφάβητες μάθαιναν γράμματα, άλλες αγγλικά, άλλες γαλλικά. Είχαμε μορφωμένες γυναίκες εκεί μέσα. Εγώ τους μάθαινα κρητικούς χορούς. Είχαμε χορωδία. Κάναμε ομιλίες, συνεδριάσεις. Διεκδικήσαμε να μαγειρεύουμε εμείς το φαγητό μας. Τα καταφέραμε και κάναμε καλύτερη τη ζωή μας. Μέσα στη βία, το ομαδικό ξύλο, τα βασανιστήρια, τις σφαγές, εμείς ήμασταν πάντα οργανωμένες κι αντιστεκόμασταν. Δίναμε γροθιά μες στο σκοτάδι" (Βλ. Μανόλης Παντινάκης, Το "Κατινάκι η μαμή" Η Αμαζόνα της Αντίστασης και της Εξορίας, πρόλογος Στέφανος Ληναίος, ιδιωτική έκδοση, 2010).
30. Βλ. Νίκου Μαν. Περακάκη, Οι Δροσουλίτες, ό.π., σελ. 230.



 
 
 
{[['']]}

Ο διεθνής παράγοντας στον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας


Η επίσημη ιστοριογραφία για δεκαετίες παρουσίαζε τον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας ως «ξενοκίνητο», με κατηγορίες για «ΕΑΜοβούλγαρους» κλπ. Ποια ήταν η βοήθεια που δέχθηκε ο ΔΣΕ από τις γειτονικές Λαϊκές Δημοκρατίες και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα και πόσο έκρινε το αποτέλεσμα; Σε κάθε περίπτωση, ήταν ποιοτικά και ποσοτικά πολύ μικρότερη από την άμεση υποστήριξη Βρετανίας και ΗΠΑ στις αστικές κυβερνήσεις.

1. Ο τρίχρονος αγώνας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας είχε βαθιές εγχώριες κοινωνικές ρίζες, αποτέλεσε δε μια αναμέτρηση με ταξικό περιεχόμενο και διακύβευμα ακόμα κι αν οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές δεν την παρουσίαζαν ως τέτοια. Απέναντι σε αυτή την ενοχλητική πραγματικότητα η επίσημη εθνική ιστοριογραφία μιλούσε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και για δεκαετίες αργότερα για «ξενοκίνητους», μια πάγια τακτική της εξουσίας όταν θέλει να συσκοτίσει τους πραγματικούς λόγους που η «εθνική ομοψυχία» διαρρηγνύεται και εξεγέρσεις συμβαίνουν στην επικράτειά της.

Μόνο το άνοιγμα των επίσημων κομματικών και κρατικών αρχείων των χωρών του «σοσιαλιστικού μπλοκ» έδωσε ένα τέλος σε αυτή τη σπέκουλα (σε ακαδημαϊκό επίπεδο), αφού αποδείχτηκε περίτρανα πως δεν υπήρχε διεθνές σχέδιο υποκίνησης εξέγερσης στην Ελλάδα πολλώ δε μάλλον απόσπασης εδαφών από την ελληνική επικράτεια. Ωστόσο, ο εμφύλιος πόλεμος στην Ελλάδα δεν μπορεί να κατανοηθεί και να κριθεί αν δε ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι αποτέλεσε ένα συμβάν με μεγάλη διεθνή σημασία.

2.  Η ανάμιξη ξένων κρατών δεν αποτέλεσε πρωτοτυπία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου και για την ακρίβεια ήταν αναπόφευκτη σε μια τέτοια σύγκρουση στο κέντρο του καπιταλιστικού κόσμου. Γι’ αυτό θεωρούμε ότι δεν έχει ιδιαίτερη αξία να σταθούμε στις «αποκαλύψεις» που προέκυψαν μετά τη δεκαετία του ‘90 σχετικά με τη βοήθεια που ελάμβανε ο ΔΣΕ από τις Λαϊκές Δημοκρατίες. Όντως ο Δημοκρατικός Στρατός είχε αποθήκες υλικών σε Αλβανία, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία, λάμβανε σχεδόν σε καθημερινή βάση φορτία με τρόφιμα, ρουχισμό, φάρμακα, πυρομαχικά και όπλα μέσω των τριών αυτών χωρών, καθώς και οικονομική βοήθεια από τα αδελφά του κομμουνιστικά κόμματα σε όλη την Ευρώπη. Διατηρούσε νοσοκομεία και στρατόπεδα πολιτικών προσφύγων εντός των όμορων βαλκανικών κρατών με αποκορύφωμα το ημι-αυτόνομο χωριό Μπούλκες στα σύνορα Σερβίας-Ουγγαρίας, όπου μερικές χιλιάδες μέλη και φίλοι του ΚΚΕ νοσηλεύονταν, εκπαιδεύονταν και εργάζονταν για χάρη του ΔΣΕ.

Η βοήθεια αυτή υπήρξε πολύτιμη για τον ΔΣΕ και δεν αποτελεί ένοχο μυστικό, ούτε απόδειξη έλλειψης κοινωνικής βάσης εντός της Ελλάδας, αλλά ένδειξη της έμπρακτης αλληλεγγύης των κομμουνιστικών κομμάτων προς το ΚΚΕ. Σε καμία περίπτωση όμως η βοήθεια αυτή δεν έφτασε ή ξεπέρασε την αντίστοιχη ενίσχυση που έλαβε ο ελληνικός στρατός από τη Βρετανία και τις ΗΠΑ, τόσο για αντικειμενικούς λόγους (απόθεμα οπλισμού στις ΛΔ, δυσκολία αποστολής στα ελληνικά βουνά, διεθνείς περιπλοκές) όσο και για υποκειμενικούς (διστακτικότητα ΕΣΣΔ και γραμμή ένοπλης αυτοάμυνας μέχρι το καλοκαίρι του ‘47).

3.  Ο ίδιος ο ΔΣΕ αλλά και οι στόχοι του είχαν διεθνιστικό χαρακτήρα. Καταρχάς αποτελούσε έναν πολυεθνικό στρατό στις τάξεις του οποίου συνυπήρχαν όλες οι εθνότητες του ελληνικού κράτους (Έλληνες, Σλαβομακεδόνες και σε μικρότερο βαθμό Πομάκοι και Τούρκοι ως μέρος του «οθωμανικού τάγματος» που έδρασε σε Κομοτηνή και Ξάνθη) ενώ εξέδιδε Τύπο και άλλα υλικά σε όλες τις γλώσσες που ομιλούνταν στη χώρα. Ας μην ξεχνάμε ότι στις ελεγχόμενες απ’ αυτόν περιοχές λειτούργησαν, για όσο επέτρεπε ο πόλεμος, μειονοτικά σλαβομακεδονικά σχολεία. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι στα πλαίσια του αγώνα του ΔΣΕ ξεπεράστηκαν προβλήματα εθνικής καχυποψίας και σοβινισμού. Μάλιστα σε κρίσιμες καμπές του αγώνα αυτά οξύνθηκαν και οδήγησαν σε εσωτερικές αντιπαραθέσεις (ηγεσία ΚΚΕ – ηγεσία ΝΟΦ).

Ο αγώνας του ΔΣΕ αποτέλεσε επίσης μια προσπάθεια για μια Ελλάδα που δεν θα είναι εχθρική απέναντι στους Βαλκάνιους γείτονές της, που θα λύσει ειρηνικά τα αμοιβαία μειονοτικά και συνοριακά προβλήματα μαζί τους και δεν θα αποκλείσει την Ελλάδα οικονομικά από τη βαλκανική ενδοχώρα. Παράλληλα, ο ΔΣΕ λειτουργούσε και ως ασπίδα προστασίας των νεαρών βαλκανικών Λαϊκών Δημοκρατιών απέναντι στα σχέδια της επιθετικής ελληνικής αστικής τάξης (αίτημα για προσάρτηση της Βορείου Ηπείρου, επαναχάραξη ελληνο-βουλγαρικών συνόρων) και του ιμπεριαλισμού που προσδοκούσαν να προκαλέσουν ανατροπές στα νέα καθεστώτα πριν προλάβουν να παγιωθούν στην εξουσία. Συνολικά ο αγώνας του εντασσόταν σε μια τάση που έτεινε στη δημιουργία βαλκανικού μπλοκ ως του μοναδικού δρόμου για να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία των μικρών και αδύναμων βαλκανικών κρατών και να ξεπεραστεί η πίεση του ιμπεριαλισμού μεταπολεμικά.

Το διεθνές κομμουνιστικό κέντρο προσάρμοζε προς το ηπιότερο τη στρατηγική του ΚΚΕ

4.   Τελικά όμως ποιος ήταν ο γενικός ρόλος του διεθνούς παράγοντα στον αγώνα του ΔΣΕ; Όσον αφορά το ιμπεριαλιστικό μπλοκ, ο ΔΣΕ είχε απέναντί του το μειονέκτημα του ζωηρού ενδιαφέροντος αρχικά της Βρετανίας κι έπειτα των ΗΠΑ για την Ελλάδα και τον αταλάντευτο προσανατολισμό της ελληνικής αστικής τάξης προς αυτόν τον πόλο από πολιτική και οικονομική άποψη. Όσον αφορά το «σοσιαλιστικό πόλο» οι δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει ο ΔΣΕ σχετίζονταν με δύο παράγοντες. Αφενός με την αρχικά επισφαλή διεθνή θέση της Βουλγαρίας και της Αλβανίας, δεύτερον, τον ανώριμο χαρακτήρα των Λαϊκών Δημοκρατιών δηλαδή την ασταθή τους εξουσία κι εσωτερική συνοχή, που δεν επέτρεπε στα αντίστοιχα κομμουνιστικά κόμματα να κινούνται με μεγάλη ευκολία.

Ακόμα σημαντικότερο ζήτημα προέκυπτε από τον γενικό προσανατολισμό του διεθνούς κομμουνιστικού κέντρου (ΕΣΣΔ) στη δεδομένη εποχή, καθώς δεν επιθυμούσε επαναστατικά γεγονότα στην Ευρώπη αλλά προέκρινε τη συνεννόηση και τον συμβιβασμό με τις ΗΠΑ-Βρετανία ή την προσεκτική εκμετάλλευση των μεταξύ τους διαφορών. Με άλλα λόγια το διεθνές κομμουνιστικό κέντρο δεν σχεδίαζε την εξέγερση στην Ελλάδα, αλλά κατά βάση αναπροσάρμοζε προς το ηπιότερο τη στρατηγική του ΚΚΕ.

Σήμαιναν αυτά τα γεγονότα ότι ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν από διεθνή σκοπιά καταδικασμένος εξ αρχής λόγω των δεδομένων ισορροπιών; Αρκετοί απαντούσαν και απαντούν καταφατικά σε αυτή την ερώτηση μιλώντας για μια προεξοφλημένη ήττα, την οποία χρεώνουν άλλοτε στο «ζαχαριαδικό βολονταρισμό» και άλλοτε στη γραμμή χειρισμού της ΕΣΣΔ ή/και της Γιουγκοσλαβίας.
Θεωρούμε όμως ότι κρίνουν με βάση την τελική έκβαση των πραγμάτων, η οποία δεν ήταν καθόλου βέβαιη κατά τα τέλη του 1945 και τις αρχές του 1946, όταν το ΚΚΕ αποφάσιζε να προσφύγει στον ένοπλο αγώνα, και φυσικά πολύ λιγότερο βέβαιη στη διάρκεια του 1947 που τα πράγματα έδειχναν να αναποδογυρίζουν (γραμμή «κομμουνιστικοποίησης» ΛΔ ως απάντηση στο Σχέδιο Μάρσαλ, ίδρυση Κομινφόρμ και σφοδρή κριτική στη συμβιβαστική λογική των ΚΚ Ιταλίας και Γαλλίας, συζήτηση και προετοιμασία επί γιουγκοσλαβικού εδάφους για Διεθνή Ταξιαρχία που θα συνέδραμε τον ΔΣΕ, απόλυτη προτεραιότητα στον ένοπλο αγώνα και ίδρυση Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης στην Ελλάδα)

5.   Ο αγώνας του ΔΣΕ μαζί κι η διεθνής προοπτική που κυοφορούσε για την Ελλάδα και τα Βαλκάνια δέχτηκαν ένα καίριο πλην απρόβλεπτο και αναπάντεχο πλήγμα με τη ρήξη Σοβιετικής Ένωσης–Γιουγκοσλαβίας. Τότε κατέρρευσαν όλα τα σχέδια βαλκανικής συνεννόησης, που βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο, και επλήγη ο ΔΣΕ από κάθε άποψη (ανεφοδιασμός, όραμα για την περιοχή, σχέση με Σλαβομακεδόνες) ενώ η ελληνική κυβέρνηση είδε να δυναμώνει η θέση της. Η σοβιετική αναδίπλωση που ακολούθησε και η στροφή στην εσωτερική συγκρότηση των Λαϊκών Δημοκρατιών απέναντι στον «τιτοϊσμό» ολοκλήρωσε τις αρνητικές εξελίξεις σε διεθνές επίπεδο αφήνοντας ελεύθερο πεδίο στον αντίπαλο και υπενθυμίζοντάς μας τη σημασία του διεθνούς παράγοντα στις σύγχρονες πολεμικές αναμετρήσεις. Αφήνοντας λίγο στην άκρη επί μέρους παράγοντες, στην ελληνική περίπτωση ως έκφραση μιας διεθνούς σύγκρουσης κέρδισε εκείνο το στρατόπεδο που είχε την πρωτοβουλία των κινήσεων, την πιο ξεκάθαρη στρατηγική και τα δυνατότερα μέσα υλοποίησής της.

Πηγή: Γιώργος Μιχαηλίδης - "Πριν"
{[['']]}

Στέφανος Γκιουζέλης: Ο θάνατός του και το τέλος του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο

Βγείτε μπροστά 
για μια μικρή ματιά
άγνωστα, καλυμμένα πρόσωπα, και δεχτείτε 
την ευγνωμοσύνη μας!

Μπέρτολ Μπρεχτ - από το «Εγκώμιο στη παράνομη δουλειά»

Από τα μέσα Ιουλίου 1949 ο Μέραρχος της 3ης Μεραρχίας Πελοποννήσου του ΔΣΕ, Στέφανος Γκιουζέλης, ελίσσεται στο Βόρειο Ταΰγετο επικεφαλής μιας ομάδας 15 στελεχών του Δημοκρατικού Στρατού. Σκοπός της εναπομείνασας διοίκησης της Μεραρχίας είναι να περάσει στον Πάρνωνα για να συναντήσουν τον Πολιτικό Επίτροπο της Μεραρχίας, αντισυνταγματάρχη Βαγγέλη Ρογκάκο, για να χαράξουν τα επόμενα βήματα του αγώνα και να έρθουν σε επαφή με το αρχηγείο Μαινάλου.

Στις 6 Αυγούστου στη θέση Μπουρμπουλόρεμα, κοντά στο χωριό Πλατανάκι της Κυνουρίας, στρατιωτικές δυνάμεις ακολουθούμενες από χωροφύλακες και ΜΕΑ (Μονάδες Εθνοφυλακής Αμύνης) κυκλώνουν και επιτίθενται σε μια ομάδα του ΔΣΕ, με αποτέλεσμα να πέσουν ηρωικά ο Βαγγέλης Ρογκάκος και ο διοικητής της Πολιτοφυλακής  του Αρχηγείου του Πάρνωνα, Γιάννης Φούρκας.
Την επομένη, στις 7 Αυγούστου, αιχμαλωτίζεται ο Πολιτικός Επίτροπος του Αρχηγείου Πάρνωνα, Νίκος Λάτσης, και δολοφονείται έξω από τον Κοσμά Κυνουρίας.

Στις 16 Αυγούστου 1949, στη τοποθεσία «Συνέσοβα» του Μενάλου, έπεσε σε ενέδρα χωροφυλάκων και σκοτώθηκε ο ταγματάρχης της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ και διοικητής του αρχηγείου Μαινάλου Πέρδικας (Δημήτρης Γιαννακούρας).

Στα τέλη του Αυγούστου οι δυνάμεις της Χωροφυλακής επισημαίνουν τα ίχνη της ομάδας του Γκιουζέλη. Στις 30 Αυγούστου χωροφύλακες Χίτες και ΜΑΥδες στήνουν ενέδρα στη θέση «Λάτα» της Λουσίνας (η Καστανιά – το σημερινό Καστόρι).
Τα ξημερώματα της 31ης Αυγούστου 1949 πέφτουν στην ενέδρα και σκοτώνονται ο Στέφανος Γκιουζέλης, ο ασυρματιστής του Αρχηγείου της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ Μάκης Μίχος και ο ανθυπολοχαγός του ΔΣΕ Σταύρος Ζερβέας.

Οι διώκτες του Γκιουζέλη δεν αντιλήφθηκαν ότι είχαν σκοτώσει τον Διοικητή του Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου επειδή στη ταυτότητά του έγραφε το ψευδώνυμο «Στέφανος Παναγιωτόπουλος».
Στη συνέχεια, στις 2 Σεπτέμβρη έγινε η εκταφή του από το νεκροταφείο Καστανιάς  και η μεταφορά του στη Διεύθυνση Χωροφυλακής Σπάρτης όπου έγινε αναγνώριση με βάση τα δαχτυλικά του αποτυπώματα που βρίσκονταν στο φάκελό του στη Γενική Ασφάλεια της Αθήνας.

Η πλαστή ταυτότητα που χρησιμοποιούσε ο Στέφανος Γκιουζέλης με το όνομα «Παναγιωτόπουλος Στέφανος», η οποία βρέθηκε πάνω στο πτώμα του.

Η ζωή του Στέφανου Γκιουζέλη

Ο Στέφανος Γκιουζέλης γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1912. Ηταν γιος του Δημήτρη και της Ασπασίας Γκιουζέλη. Είχε άλλα πέντε  αδέλφια. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, η οικογένειά του ήρθε στην Ελλάδα και εγκαταστάθηκε αρχικά στην Θήβα και στη συνέχεια στο Χαλάνδρι της Αττικής. Εκεί τελείωσε το δημοτικό σχολείο. Η φτώχεια και οι δυσκολίες της ζωής δεν του επέτρεψαν να φοιτήσει παραπέρα. Από την παιδική του ακόμα ηλικία γνώρισε την αγριότητα του καπιταλισμού. Παρά τις πολλές και βαριές δουλειές που έκανε βασικά ως οικοδόμος – τεχνίτης μωσαϊκών – φρόντιζε και για την αυτομόρφωσή του.

Πιάστηκε για πρώτη φορά το 1933 με τη κατηγορία της κομμουνιστικής προπαγάνδας, Τη στρατιωτική του θητεία την έκανε στο 7ο Σύνταγμα στη Χαλκίδα.

Σε νεαρή ηλικία έγινε μέλος της Κομμουνιστικής Νεολαίας (ΟΚΝΕ) και το 1935 έγινε μέλος του ΚΚΕ. Στη συνέχεια αναδείχτηκε σε στέλεχος του ΚΚΕ και Γραμματέας της Αχτιδικής Επιτροπής Βορείων Προαστίων της Αθήνας.

Στην δικτατορία του Μεταξά πιάστηκε και εξορίστηκε στη Φολέγανδρο.

Τον Ιούνιο του 1941 δραπέτευσε. Εγινε μέλος της Επιτροπής Πόλης της ΚΟΑ και πρωτοστάτησε στη δημιουργία των οργανώσεων του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, καθώς και του εφεδρικού ΕΛΑΣ Αθηνών.

Αναδείχτηκε σε Καπετάνιο του Α΄ Σώματος Στρατού του Εφεδρικού ΕΛΑΣ Αθηνών και με την ιδιότητα αυτή πήρε μέρος στη «μάχη της Αθήνας» τον Δεκέμβρη του 1944. Στη συνέχεια  (Μάρτης 1945-Ιούνης 1946) δούλεψε στην παρανομία, ως Γραμματέας της 6ης και της 9ης Αχτίδας της Αθήνας.

Το Σεπτέμβρη του 1945 στη Συνδιάσκεψη της ΚΟΑ εκλέχτηκε στο Γραφείο της ΕΠ της ΚΟΑ. Τον Οκτώβρη του 1945 ανέλαβε υπεύθυνος της «Οργάνωσης Λαϊκής Αυτοάμυνας» της Αθήνας.

Η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (30-31 Γενάρη 1949) αποφάσισε την πρόσληψή του ως αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και τη συμμετοχή του στο Πολεμικό Συμβούλιο που δημιουργήθηκε για τη διεύθυνση του ΔΣΕ και των πολεμικών επιχειρήσεων.

Ηταν παντρεμένος με την Ηρώ Ξενοφώντος Καββαδία και τον Απρίλη του 1946 απέκτησαν ένα παιδί, τον Νίκο, τον οποίο στην ουσία δεν πρόλαβε να γνωρίσει.

Το «Κίνημα Μαγγανά» στην Καλαμάτα

Στις 18 του Γενάρη  1946, η παρακρατική συμμορία του Χίτη και συνεργάτη των Ναζί, Β. Μαγγανά, ρίχνει μια χειροβομβίδα και χτυπάει με αυτόματα όπλα το στέκι των αγωνιστών της περιοχής, το καφενείο Κατσαρού, στην Καλαμάτα.
Την επόμενη μέρα αρχίζουν να συγκεντρώνονται τμήματα Χιτών στην περιοχή.
Την Κυριακή 20 Ιανουαρίου εξήντα Χίτες της Λακωνίας κάνουν επιδρομή στο χωριό Μοναστήρι Οιτύλου και εκτελούν 7 γυναικόπαιδα της οικογένειας του Σωτήρη Πέτρουλα.

Το απόγευμα της ίδιας μέρας ένοπλα τμήματα των παρακρατικών κυκλώνουν την Καλαμάτα. Λίγο αργότερα οι Χίτες καταλαμβάνουν την πόλη χωρίς αντίδραση από το Στρατό ή τη Χωροφυλακή, προχωρούν στην απελευθέρωση 35 κρατουμένων ομοϊδεατών τους από ένα Αστυνομικό Τμήμα, ενώ άλλες ομάδες Χιτών ξεχύνονται στην πόλη και προχωρούν σε καταστροφές γραφείων και τυπογραφείων εφημερίδων, σε ληστείες , βασανισμούς και συλλήψεις κομμουνιστών και ΕΑΜιτών. Την άλλη μέρα οι Χίτες εκκενώνουν, ανενόχλητοι, την Καλαμάτα παίρνοντας μαζί τους 120 – 150 ομήρους από τους οποίους εκτέλεσαν 35.

Με απόφαση του Κόμματος ο Στ. Γκιουζέλης στάλθηκε ως καθοδηγητής των Οργανώσεων του ΚΚΕ στη Μεσσηνία.

Τον Φλεβάρη του 1947 κατατάχτηκε στο Δημοκρατικό Στρατό Στερεάς Ελλάδας, όπου ονομάστηκε Συνταγματάρχης Πολιτικός Επίτροπος και το Μάη του 1948 Συνταγματάρχης.

Τον Γενάρη του 1948, μια 14μελής ομάδα πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών με επικεφαλής τον Στέφανο Γκιουζέλη, περνάει τον Κορινθιακό και φτάνει στην Πελοπόννησο. Στις 15 Γενάρη, στον Ταΰγετο, με Διαταγή του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ, ο Γκιουζέλης  αναλαμβάνει τη διοίκηση του Δημοκρατικού Στρατού.  στρατιωτικός διοικητής της 3ης Μεραρχίας (Πελοποννήσου) του ΔΣΕ. Ανασυγκροτείται το Γραφείο Περιοχής του Κόμματος με Γραμματέα τον Στ. Γκιουζέλη και μέλη τους Β. Ρογκάκο, Χρ. Κώνστα, Τ. Μουλόπουλο, Λ. Γιαννούκο, Ηλ. Κιαπέ, Θ. Αγγελάκο και Γ. Κώνστα. Γίνονται αλλαγές στη δομή και τη σύνθεση του λαϊκού στρατού.

1948, το επιτελείο του ΔΣΠ. Από αριστερά οι: Λυκούργος Γιαννούκος, Γιώργος Κονταλώνης, Στέφανος Γκιουζέλης και ο Αλβανός σύνδεσμος Κότσο Κοζάντζε.

Ο σχηματισμός της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ

Στην κωμόπολη Δίβρη, στην περιοχή Αχαΐας – Ηλείας, στις 28 και 29 Οκτώβρη 1948, πραγματοποιούνται εορταστικές εκδηλώσεις για να τιμηθεί η δεύτερη επέτειος της ίδρυσης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ (28/10/1946).

Ο διήμερος γιορτασμός έγινε με πανηγυρικό τρόπο – με την καθιερωμένη δοξολογία, ομιλίες, παρέλαση τμημάτων του Δημοκρατικού Στρατού, με χορούς και τραγούδια, στην πλατεία της κωμόπολης, με θεατρικές παραστάσεις από σπουδαστές του Λαϊκού Διδασκαλείου, της Σχολής Αξιωματικών και το Θεατρικό Ομιλο της Δημοκρατικής Νεολαίας του Δημοκρατικού Στρατού στην Πελοπόννησο.

Από τον γιορτασμό στη Δίβρη της 2ης επετείου ίδρυσης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. Το χορό σέρνει ο Στέφανος Γκιουζέλης, δίπλα του ο Νίκος Πανούσης και ο Γιώργος Κονταλώνης.

Στη Δίβρη, στο ίδιο μέρος, στις 25 Νοέμβρη 1948, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στελεχών του Αρχηγείου Πελοποννήσου. Συνήλθε στο «Μοναστήρι της Δίβρης», με θέμα την «Ανασυγκρότηση των τμημάτων του Δημοκρατικού Στρατού Πελοποννήσου με το σχηματισμό της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ» και πήραν μέρος σ’ αυτή στρατιωτικά και πολιτικά στελέχη του Αρχηγείου Πελοποννήσου και των Αρχηγείων Μαινάλου, Αργολιδοκορινθίας, Αχαΐας – Ηλείας, μέχρι το βαθμό του ταγματάρχη.

Είχε προηγηθεί, στις 12 Νοέμβρη ραδιοτηλεγράφημα που έστειλε ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης,  με σαφείς οδηγίες για τη συνέχεια της δράσης στο Στέφανο Γκιουζέλη:

 «Στέφανον,

Όλα τα στοιχεία που διαθέτουμε δείχνουν ότι ο εχθρός και παραπέρα θα συγκεντρώσει κύριες προσπάθειες στη Δυτική Μακεδονία. Αυτό σημαίνει ότι για την ώρα δεν θα κάνει αποφασιστική ενέργεια στην Πελοπόννησο. Ετσι για σας παραμένουν ευνοϊκές οι συνθήκες. Είναι γενικότερη επιτακτική ανάγκη να καταφέρετε συγκεντρωτικά αποφασιστικά χτυπήματα. Φροντίζουμε για τον ανεφοδιασμό σας και περιμένουμε γιάφκα. Παράλληλα εσείς πρέπει να βρείτε αποθήκες εχθρού και να ευρύνετε τον ανεφοδιασμό σας επιτόπου και να προχωρήσετε στην πιο μαζική στρατολογία. Χρειαζόμαστε στην Πελοπόννησο πολύ γερό στρατό μέχρι 8 χιλιάδες και πάνω οπότε ανατρέπουμε σοβαρά συσχετισμό δυνάμεων και κατάσταση σε ολόκληρη τη χώρα. Ζητάμε από σένα αποφασιστικότητα και ταχύτητα με αδιάκοπα γερά χτυπήματα. Πρέπει λοιπόν, να συγκεντρώσεις δίχως καθυστερήσεις δυνάμεις σου σύμφωνα με διαταγή Γ.Α. και να δρας ακατάπαυστα κρατώντας και μας ενήμερους. Θα ’ταν σοβαρό λάθος αν αφήναμε ανεκμετάλλευτες τις μεγάλες δυνατότητες που μας προσφέρονται σήμερα στην Πελοπόννησο, Περιμένουμε συγκεκριμένες αποφάσεις σου για όλα τα παραπάνω.

12.11

Για το Π.Γ.
Ν. Ζαχαριάδης»

Η απόφαση βέβαια για σχηματισμό Μεραρχιών είχε παρθεί από το Γενικό Αρχηγείο ήδη από τα τέλη Αυγούστου.

Στη σύσκεψη αποφασίζεται να διατηρηθούν τα 5 Περιφερειακά Αρχηγεία και να δημιουργηθούν η 22η και 55η Ταξιαρχίες. Επίσης καθορίζεται και η οργανωτική διάρθρωση της Μεραρχίας. Η 3η Μεραρχία του ΔΣΕ σχηματίζεται λίγο πριν την τελική σύγκρουση. Οι ήρωες μαχητές της βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις συντριπτικά υπέρτερες και υπέροπλες δυνάμεις του αστικού στρατοπέδου.

Η επιχείρηση «Περιστερά»

Στο τέλος του 1948 το Γενικό Επιτελείο του αστικού Στρατού σε συνεργασία με τους Αμερικάνους συμμάχους του εκπονεί τρία στρατηγικά σχέδια για την ολοκληρωτική ήττα του ΔΣΕ στον κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας. Για την Πελοπόννησο οι επιχειρήσεις πήραν την κωδική ονομασία «Περιστερά».

Στις αρχές Δεκέμβρη του 1948 η Πελοπόννησος εντάσσεται στην επιχειρησιακή ευθύνη του Α΄ Σώματος του αστικού Στρατού με διοικητή τον Θ. Τσακαλώτο. Στις 10 Δεκέμβρη η «Περιστερά» μπαίνει σε εφαρμογή. Η επιτυχία της είναι απαραίτητος όρος για τη συνέχιση των επιχειρήσεων σε Στερεά και τελικά στη Μακεδονία.

Οι δυνάμεις της 3ης Μεραρχίας το φθινόπωρο του 1948 και μετά την επιστράτευση στην οποία προχώρησε, αριθμούσαν 4.890 μαχητές από τους οποίους οι 3.400 αποτελούσαν την ένοπλη δύναμη που μπορούσε να παρατάξει.

Απέναντί της οι δυνάμεις του καλά εξοπλισμένου αστικού Στρατού, Πεζικό, ΛΟΚ, Μηχανικό, Πολεμικό Ναυτικό, Πολεμική Αεροπορία, Χωροφυλακή και Τάγματα Εθνοφρουράς, έφταναν στους 44.000  άνδρες. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της 3ης Μεραρχίας, μαζί με τις Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου (ΜΑΥ), τις παρακρατικές συμμορίες και τα ανεξάρτητα τμήματα, έφταναν σε συνολική δύναμη 50.000 ανδρών.

Στο μεταξύ στις 15 Αυγούστου ο κυβερνητικός στρατός καταλαμβάνει το Βίτσι και στη συνέχεια με όλες του τις δυνάμεις χτυπάει το ΔΣΕ στο Γράμμο. Στις 28 Αυγούστου 1949 ξεκινά συγκροτημένα η υποχώρηση του ΔΣΕ προς την Αλβανία, μαζί με δεκάδες χιλιάδες αμάχους.

Η δράση της 3ης Μεραρχίας του ΔΣΕ αποτελεί σημαντικό κομμάτι της τρίχρονης εποποιίας. Ιδιαίτερα το 1948, ο ΔΣΕ στην Πελοπόννησο κάνει εκατοντάδες επιθέσεις σε βάσεις του αστικού στρατού και σημειώνει σειρά μεγάλων στρατιωτικών επιτυχιών, που τον υποχρεώνουν να εγκαταλείψει σταδιακά τις βάσεις του στην ύπαιθρο. Τη χρονιά αυτή, ο ΔΣΕ εδραιώνει την κυριαρχία του σε μια σχετικά εκτεταμένη ελεύθερη περιοχή.

Το 1949, η 3η Μεραρχία του ΔΣΕ μπήκε στην τελική αναμέτρηση με άλυτο το πρόβλημα του ανεφοδιασμού της σε οπλισμό και πυρομαχικά, πράγμα που τελικά σφράγισε την έκβασή της. Με την άμεση ανάμειξη των Αμερικανών επιτελών, το αστικό στρατόπεδο συγκέντρωσε συντριπτικά υπέρτερες δυνάμεις και αφού ξεκαθάρισε τα μετόπισθεν με ένα τεράστιο κύμα συλλήψεων και σοβαρά χτυπήματα στις Οργανώσεις του ΚΚΕ στις μεγάλες πόλεις, άρχισε τις εκκαθαρίσεις του σχεδίου «Περιστερά». Ακολούθησε η σθεναρή και ηρωική αντίσταση των δυνάμεων του ΔΣΕ, με τους μαχητές και τα στελέχη του (μηδέ εξαιρουμένου του ίδιου του Μεράρχου) να πέφτουν ηρωικά στον τίμιο αγώνα. Οι δυνάμεις του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο καταστράφηκαν ολοσχερώς. Οι ήρωες του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο έπεσαν στην εντιμότερη θυσία.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ – ΠΗΓΕΣ:

— «Δεν αναγνωρίζω κανένα νόμο σας. Ούτε το κράτος σας». Η διαδρομή και η θυσία 28 μελών της ΚΕ του ΚΚΕ, Εκδοση της «Σύγχρονης Εποχής», Αθήνα 2017.

— «Θα βγούμε νικητές κι ας είναι οι θυσίες μας βαριές». Ο κρίσιμος ταξικός αγώνας του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο μέσα από ντοκουμέντα, Εκδοση της Επιτροπής Περιοχής της Πελοποννήσου, 2017.

— Εφημερίδα Ριζοσπάστης 26.8.2016 και 2.9.2016

*Στη φωτογραφία που συνοδεύει τον τίτλο, από τους γιορτασμούς της 2ης επετείου ίδρυσης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ στη Δίβρη, στις 28 και 29 Οκτώβρη 1948, ο αρχηγός του ΔΣΠ Στέφανος Γκιουζέλης σέρνει το χορό. Δίπλα του ο επιτελάρχης Κώστας Κανελλόπουλος.

Πηγή: ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΕΝΕΖΑΚΗΣ - "Ημεροδρόμος"
{[['']]}
 
Copyright © ΙΣΤΟΡΙΑ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ - All Rights Reserved
Proudly powered by Blogger